روش‌هاي تغذيه جوجه و اثرات آن در عملكرد . از آقای دکتر سورن پزشکیان

سورن پزشكيان / مقدمه:  بعد از خارج شدن جوجه از تخم مرغ و همزمان با شروع تغذيه دهاني، تغييرات عمده‌اي در نوع مواد غذايي دريافتي توسط جوجه بوقوع مي‌پيوندد ، لذا روزهاي آخر قبل از هچ و چند روز اول بعد از هچ و مديريت تغذيه در اين مدت، در عملكرد و ماندگاري جوجه‌ها از اهميت زيادي برخوردارند.

دستگاه گوارش جوجه در بدو تولد كه باقي مانده زرده نيز بدان متصل است از رشد كامل برخوردار نيست و بنابر اين قادر به استفاده كامل از مواد كربوهيدراته و اسيدهاي آمينه نمي‌باشد. با استفاده از ذخيره محدود مواد غذايي زرده، دستگاه گوارش جوجه بلافاصله بعد از هچ دچار تغييرات سريعي ميشود تا بتواند سريعاً قادر به هضم و جذب مواد غذايي گردد.

جوجه‌هايي كه ديرتر هچ ميشوند با توجه به جذب بيشتر محتويات كيسه زرده در مرحله قبل از تولد و به تبع آن كم بودن ذخيره مواد مغذي موجود در آن ، ممكن است از ماندگاري يا عملكرد پائين‌تري برخوردار باشند .

عللي كه بعد از هچ سبب دسترسي ديرتر جوجه به آب و يا دان شوند مثل واكسيناسيون ، نوك چيني، مدت حمل طولاني و غيره ، سبب كاهش وزن بيشتر جوجه و افزايش حساسيت به بيماريها ميشوند. در اين شرايط بطور متوسط 2 تا 5 درصد از جوجه‌ها معمولاً در روزهاي اوليه تلف شده و جوجه‌هاي باقي مانده نيز اگرچه به رشد ادامه ميدهند ولي از رشد يكنواخت و مطلوبي برخوردار نخواهند شد كه نتيجه آن در نهايت وجود گله‌اي با رشد كم و غير يكنواخت و بازدهي كم خواهد بود.  

با توجه به كاهش تدريجي مدت زمان دوره پرورش نيمچه گوشتي و در نتيجه افزايش اهميت نسبت مدت زمان تغذيه در روزهاي اول به كل مدت دوره پرورش ، امروزه مديريت تغذيه روزهاي اول از اهميت بيشتري برخوردار گرديده است.

 

رشد بعد از جوجه‌ريزي و ماندگاري

همچنانکه اشاره شد چند روز قبل از زمان هچ و روزهاي اول بعد از هچ تا هفته اول ، دوره اي بحراني و  اهميت فوق‌العاده‌اي در ماندگاري و عملكرد جوجه‌ها دارند.

شروع تغذيه دهاني از نظر متابوليكي و فيزيولوژيكي، دوره‌اي انتقالي است كه همزمان با استفاده از مواد مغذي زرده كه عمدتاً چربي ميباشد ، استفاده از مواد غذايي دان نيز كه بيشتر پروتئين و كربوهيدرات هستند شروع مي‌گردد.

تغييرات در دستگاه گوارش و در دوره انكوباسيون، حدود سه روز قبل از هچ صورت مي‌گيرد. وزن روده كوچك كه در روز هفدهم انكوباسيون نسبت به وزن جنين يك درصد ميباشد، در زمان هچ به 5/3 درصد افزايش مي‌يابد. تغييراتي نيز در پرزهاي روده بوجود آمده و آنزيم‌هاي گوارشي نيز در اين مدت شروع به توليد ميشوند.

بلافاصله بعد از هچ، پيش معده ، سنگدان و روده كوچك رشد بيشتري كرده و در سنين 3 تا 7 روزگي از حداكثر وزن نسبت به ساير اعضاء برخوردار ميشوند.

نوع آنزيم‌هاي گوارشي ترشح شده بعد از هچ نيز بستگي به تركيب دان دارد.

باقي مانده كيسه زرده كه قبل از تولد جوجه به داخل حفره شكمي وارد ميشود مهمترين منبع انرژي و تغذيه جوجه تا شروع تغذيه دهاني است . كيسه زرده كه حدود 20 درصد وزن جوجه گوشتي در بدو تولد را تشكيل ميدهد بعد از هچ سريعاً تحليل رفته و از روز سوم به بعد تقريباً بطور كامل از بين ميرود . جذب و تحليل كيسه زرده بعد از هچ به دو صورت انجام مي‌گيرد .

 1- بصورت جذب مستقيم از طريق پرده كيسه زرده

 2- انتقال محتويات آن بداخل روده.

تغييراتي كه در دستگاه گوارش در مراحل قبل و بعد از هچ و با استفاده از ذخيره انرژي موجود در تركيب مواد كيسه زرده از نظر فيزيولوژيكي و نوع فعاليت بوجود مي‌آيد سبب آماده شدن آن براي هضم و جذب دان ميشود . از آنجا كه روده مهمترين قسمت از دستگاه گوارش براي هضم و جذب ميباشد لذا آمادگي و شروع فعاليت هرچه سريع‌تر آن به معناي امكان استفاده هرچه زودتر و بيشتر از دان بوده و سبب بروز حداكثر پتانسيل ژنتيكي گله و افزايش مقاومت آن در برابر عوامل بيماريزا و بيماري‌ها خواهد شد.

 

تغذيه جوجه بعد از هچ 

نوك زدن تخم مرغ و خروج جوجه‌ها از آن در هچري از نظر زماني بسيار متفاوت ميباشد ولي تخليه جوجه زماني صورت مي‌گيرد كه اكثر تخم مرغ‌ها باز شده و هچ به حداكثر رسيده باشد.

با توجه به اختلاف زمان هچ در جوجه‌ها و ساير اعمالي كه در جوجه كشي صورت مي‌گيرد و با اضافه كردن مدت زمان حمل جوجه به مرغداري ،گاهي جوجه‌ها تا بيشتر از 2 روز بعد از تولد بدون آب و دان مي‌مانند. در صورتيكه بعد از مدت زمان اشاره شده كه جوجه‌ها به آب و دان دسترسي نداشته‌اند اگر در مرغداري نيز بدون آب و يا دان مانده و يا بعلت ضعف مديريت ، تغذيه جوجه كامل نباشد سبب افزايش تلفات، رشد غير يكنواخت ، افزايش حساسيت به بيماريها و كاهش وزن گله در آخر دوره پرورش خواهد شد.

دسترسي هرچه سريع‌تر جوجه به آب و دان در سالن پرورش ، منجر به تسريع در رشد دستگاه گوارش شده و اين امر به‌نوبه خود افزايش اشتها و مصرف دان بيشتر را سبب ميشود.

نشان داده شده است كه مديريت نامناسب تغذيه اوليه باعث عدم رشد عضلات و از جمله عضلات سينه شده و در نهايت وزن گله ممكن است در آخر دوره 8 تا 10 درصد كمتر از حد پيش بيني باشد.

 

تغذيه داخل جنيني

با توجه به تغييرات دستگاه گوارش در مراحل آخر دوره جنيني ، تغذيه در اين دوره و قبل از هچ نيز مورد آزمايش قرار گرفته است . تزريق مكمل‌هاي غذايي شامل كربوهيدرات ، اسيدهاي آمينه و غيره بداخل كيسه آمنيون چند روز قبل از هچ ، سبب افزايش وزن جوجه در زمان تولد ، افزايش درصد هچ و كاهش طول مدت پرورش شده است . مكمل غذايي تزريق شده در آمنيون، از طريق دهان وارد دستگاه گوارش جنين شده و به عبارت ديگر ، تغذيه داخل جنيني جوجه از راه دهان در مرحله قبل از هچ ميباشد كه با وارد شدن در دستگاه گوارش و تحريك آن، جوجه را براي تغذيه بعد از تولد آماده مي‌كند.

مزاياي عمده استفاده از روش تغذيه داخل جنيني و افزايش ذخيره مواد مغذي درجنين، عبارت از، افزايش مقاومت در برابر عفونت‌هاي روده‌اي ، بهبود عملكرد و كاهش هزينه توليد ميباشد.

 

خلاصه و نتيجه‌گيري

1-   ذخيره انرژي در كيسه زرده جوجه تازه متولد شده در نژادهاي اصلاح شده امروزي كه از پتانسيل رشد بسيار بالايي برخوردارند كافي نبوده و به تنهايي قادر به تأمين نيازهاي غذايي جوجه بعد از هچ نمي‌باشد.

2-     تأخير در شروع تغذيه جوجه بلافاصله بعد از هچ با بروز آثار منفي در عملكرد و افزايش تلفات توأم خواهد بود.

3-   با افزايش مدت زمان تأخير در شروع تغذيه بعد از هچ ، آثار منفي عملكرد در گله بيشتر و عدم يكنواختي در رشد نيز افزايش خواهد يافت.

4-   اعمال مديريت مناسب تغذيه در اوايل دوره پرورش مي‌تواند نقش تعيين كننده در بهبود عملكرد گله و كاهش هزينه توليد داشته باشد و بهمين صورت ، مديريت نامناسب و غير علمي تغذيه در اوايل دوره پرورش ، پتانسيل ژنتيكي را از نظر عملكرد بشدت تغيير و كاهش خواهد داد.

5-   با توجه به نيازهاي غذايي نژادهاي اصلاح شده و براي دستيابي گله‌ها به حداكثر توان ژنتيكي ، امروزه نياز به استفاده از دان با كيفيت و ارزش غذايي بالاتر در هفته اول كاملاً احساس و بايد مورد استفاده قرار گيرد.

6-   اهميت تغذيه در شروع توليد در نژادهاي امروزي و اثرات آن در تغيير عملكرد به حدي است كه حتي تغذيه قبل از تولد و در مرحله جنيني مورد آزمايش قرار گرفته و آثار مثبت آن نيز به اثبات رسيده است.

7-   به مرغداران توصيه ميشود كه با توجه به تغييرات ژنتيكي نژادهاي امروزي گله‌هاي گوشتي،             روش‌هاي علمي و عملي تغذيه جوجه و بويژه تغذيه اوليه را آموزش ديده و ضمناً اهميت امكانات مورد نياز براي تغذيه جوجه را مورد توجه قرار دهند.

 

 

  .Copyright © 2013   MAD TIUOR  Company  All Rights Reserved

  Free counter and web stats