باروري و بهره وري در گله هاي مادر گوشتي. از آقای دکتر سورن پزشکیان

مقدمه رشد بعنوان اولين ويژگي مورد نظر در گله‌هاي گوشتي بوده و انتخاب ژنتيكي نيز در درجه اول بر همين اساس صورت مي‌گيرد كه نتيجه آن با بروز بلوغ جنسي زودرس ولي با عدم رشد كافي غدد جنسي در گله‌هاي مادر توأم شده است. بعبارت ديگر ، بروز بلوغ جنسي در گله‌هاي توليدي گوشتي امروزي به معناي رشد كامل غدد جنسي نيز نمي‌باشد. براي حل اين مشكل ، علاوه بر برنامه روشنايي مناسب، حرارت و تهويه سالن نيز كه نقش اساسي دارند طوري بايد تنظيم شوند تا گله همزمان با رسيدن به بلوغ جنسي، غدد جنسي آن نيز رشد كامل كرده باشد.

در شرايط جوي معتدل ، اعمال برنامه روشنايي ، حرارت و تهويه مناسب چندان مشكل نمي‌باشد ولي در سال‌هاي اخير كه پرورش نژادهاي گله‌هاي مادر گوشتي در نقاط گرم نيز مرسوم گرديده و حتي بيشترين گوشت مرغ دنيا امروزه در اين نقاط توليد ميشود لذا اعمال برنامه مديريت روشنايي، حرارت و تهويه در سالن‌هاي اكثراً باز اين مناطق امري چندان ساده نبوده و نياز به آگاهي كامل و مديريت ويژه خود را دارد.

در چنين مناطقي اگر بتوان شروع بلوغ جنسي را تا سن 23 الي 25 هفتگي به تأخير انداخت مي‌توان انتظار توليد مطلوب را نيز داشت ، ولي با بروز بلوغ زودرس ، علاوه بر افزايش تعداد تخم مرغ‌هاي ريز و غير قابل جوجه‌كشي، در خروس‌ها نيز كاهش شديد فعاليت جنسي زودرس ظاهر ميشود.

كاهش فعاليت جنسي زودرس در خروس‌ها، امروزه يكي از مشكلات عمده پرورش نژادهاي گوشتي در نقاط گرم بوده و موجب گرديده است كه پرورش دهندگان به‌اجبار قسمت و يا حتي تمام خروس‌ها را در اواسط دوره توليد با خروس‌هاي جوان‌تر تعويض نمايند . امري كه مشكل ، هزينه بر و از نظر بهداشتي نيز غير قابل قبول ميباشد.

با عنايت به موارد اشاره شده و با توجه به سليقه متفاوت مصرف‌كنندگان در نقاط مختلف دنيا در رابطه با نوع توليدات طيور ، كه به تبع آن عملكرد را نيز تحت تأثير قرار مي‌دهد براي دستيابي به بهترين بهره‌وري، نياز به بازبيني در تمام موارد مديريت نيز امري ضروري ميباشد.

افزايش رشد و معماي پيش‌روي صنعت مرغ گوشتي

انتخاب ژنتيكي همراه با درك بهتر از نيازهاي تغذيه‌اي و اعمال روش‌هاي مديريتي مناسب‌تر سبب بهبود عملكرد گله‌هاي گوشتي گرديده و در سال‌هاي آتي نيز اين روند ادامه خواهد داشت.

بهبود عملكرد در اين نژادها با بروز صفات منفي و از جمله با كاهش باروري نيز توأم بوده است. انتخاب ژنتيكي براي افزايش رشد در مرغ‌ها، سبب افزايش اوولاسيون نامنظم و سندروم توليد تخم مرغ غير قابل جوجه‌كشي شده و در خروس‌ها كاهش شديد فعاليت جنسي را بهمراه داشته است طوريكه در چند سال گذشته حتي پيش بيني كاهش ساليانه 5/0 درصد نطفه داري نيز شده بود كه خوشبختانه با بهبود روش‌هاي مديريت و تغذيه اگرچه اين پيش بيني بطور كامل تحقق نيافت ولي منجر به افزايش هزينه توليد بعلت اجبار در استفاده از امكانات پيشرفته‌تر نيز گرديد . با توجه به وجود رابطه بين رشد و ساير پارامترهاي توليد با يكديگر از قبيل سن توليد اولين تخم مرغ ، درصد توليد، وزن تخم و غيره، اينكه بهترين نوع پرورش متعادل چگونه بايد باشد سوالي است كه هنوز بدرستي بدان پاسخي داده نشده است. توليدكنندگان نژادها همواره بر يكنواختي وزن گله در دوره پرورش تأكيد دارند و آنرا مهمترين عامل رمز موفقيت گله در دوره توليد مي‌دانند. در درستي اين موضوع اگرچه جاي شكي وجود ندارد معهذا چگونگي دست‌يابي به آن همواره آسان نيست. وجود اختلاف ژنتيكي در بين مرغ ‌هاي يك گله از نظر پتانسيل رشد و محدوديت غذايي كه سبب ايجاد رقابت در دستيابي به دان ميشود موجب بروز و يا افزايش درصد غير يكنواختي وزن در گله مي‌گردد كه حداقل نتيجه ناخواسته آن عدم پيك مناسب گله و توليد تخم مرغ‌هاي با وزن غير يكنواخت است.

بعد از رسيدن گله به بلوغ جنسي ، امكان دستيابي به بهترين عملكرد و توليد بيشترين جوجه بشرطي عملي است كه مرغ و خروس‌هاي گله به مرحله توليد حقيقي يا واقعي نيز رسيده باشد ( reproductive effectiveness) بعبارت ديگر ، گامت‌هاي توليد شده بايد حداكثر قدرت نطفه داري ، توان رشد و تكامل را نيز داشته باشند.

افزايش حالت تهاجم در خروس‌هاي گله مادر گوشتي صفتي است كه در سال‌هاي گذشته رو به افزايش بوده و سبب كاهش باروري شده است . با توجه به وجود اين صفت در خروس‌ها بطور ذاتي و اينكه افزايش آن موجب كاهش باروري مي‌گردد، لزوم توجه به آن را بايد امري جدي تلقي و توجه كافي به آن شود.

بلوغ جنسي و مداومت توليد

هم‌چنانكه اشاره شد بلوغ جنسي نتيجه اثر متقابل انتخاب ژنتيكي توأم با چگونگي اعمال روش‌هاي مديريت است. اگرچه تأثير هركدام از اين عوامل به تنهايي روش نيست معهذا اثر روشنايي در تنظيم رشد غدد جنسي و در هر دو جنس امروزه كاملاً آشكار ميباشد.

سوالي كه امروزه اكثر مديران پرورش با آن روبرو هستند وجود و چگونگي استفاده از روش‌ها و يا ابزارهايي است كه بوسيله آن بتوانند رشد غدد جنسي را از رشد كلي در گله متمايز نمايند.

ابزارهايي نظير جيره‌بندي، روشنايي و غيره بهمراه استفاده از روش‌هاي بيو شيميايي و فيزيولوژيكي مي‌توانند در اين امر كمك نمايند اگرچه در مورد دو روش اخير هنوز پيشرفت‌هاي زيادي صورت نگرفته است.

نژادهاي امروزي با طول مدت روشنايي 10 الي 11 ساعت در شبانه روز و با جيره‌بندي دان معمولاً زودتر از سن پيش‌بيني به بلوغ جنسي ميرسند كه نتيجه منفي آن عملكرد نامطلوب گله ميباشد.

امروزه حتي با اعمال مديريت جيره‌بندي و روشنايي ، بعلت كاهش فعاليت باروري خروس‌ها، جايگزيني تمام و يا قسمتي از آن در اواسط دوره توليد در بسياري از مزارع امري عادي بوده و درنهايت سبب نياز به افزايش پرورش خروس شده است. استفاده از روش جايگزيني در حال حاضر بنظر ميرسد كه روش مورد قبول اكثر توليدكنندگان براي مداومت نطفه‌داري شناخته شده است.

خلاصه و نتيجه‌ گيري

1- با توجه به تغييرات عملكرد در گله‌هاي مادر گوشتي و افزايش تنوع جغرافيايي مراكز توليد، روش‌هاي مديريتي جديدي نيز در سال‌هاي گذشته اعمال و يا توصيه گرديده است.

2- هدف از تغييرات روش‌هاي مديريت و يا توصيه‌ هايي كه تا كنون در مزارع صنعتي به مرحله عمل نرسيده‌اند عبارت از امكان بهره‌وري بهينه از توان توليد و با توجه به شرايط و امكانات ميباشد .

3- اين تغييرات حتي در دراز مدت مي تواند تعيين‌كننده توليد انواع نژادهايي باشد كه بتوان در آنها از روش جفت‌گيري طبيعي و يا تلقيح مصنوعي استفاده گردد و يا از نظر رشد، جزو نژادهاي با رشد سريع و يا متوسط باشند.

4- نژادهاي با رشد متوسط اگرچه در تعدادي از كشورهاي آسيا و آفريقا مقبوليت دارند ولي بعلت افزايش هزينه توليد مرغ گوشتي قابل عرضه به بازار، بنظر ميرسد كه بتدريج سهم كمتري را بخود اختصاص دهند.

اگرچه استفاده از روش تلقيح مصنوعي بعللي در اروپا و آمريكاي شمالي چندان مورد توجه نمي‌باشد ولي استفاده از اين روش هم‌اكنون در مناطق ديگر نظير آسيا، اروپاي مركزي و شرقي در حال گسترش ميباشد.

 

  .Copyright © 2013   MAD TIUOR  Company  All Rights Reserved

  Free counter and web stats