عوامل موثر بر مصرف خوراک در جوجه هاي گوشتي

مطالعه تئوري هاي فيزيولوژيکي کنترل مصرف خوراک در پستانداران از سال 1988 آغاز شد که در آن زمان دانسته ها راجع به طيور کم بود. کنترل مصرف خوراک در پستانداران وابسته به نواحي خاصي از هيپوتالاموس مغز است که داراي محرک ها و تنظيم کننده هاي بيشماري است. برخلاف پستانداران، در پرندگان خاصيت بافت خوراک و ديدن آن تأثير بيشتري بر مصرف خوراک دارد ( نسبت به طعم و مزه ي خوراک). در مقايسه با پستانداران، پرندگان حس بويايي ضعيف تري دارند. همچنين پرنده اگر شکل خوراک را تشخيص ندهد، آن را با ولع نخواهد خورد.

1- تئوري هاي کنترل مصرف خوراک

خوراک مصرفي به واسطه مکانيسم هاي متعددي قابل کنترل است. متداول ترين تنظيم کننده هاي مصرف خوراک شامل :

تئوري گلوکواستاتيک، تئوري ترموستاتيک، انبساط لوله گوارشي، چرخش اسيدهاي آمينه و پروتئين ، خورده شده در بدن و تئوري ليپواستاتيک (گلاوز، 1989).

فرضيه گلوکواستاتيک : تنظيم گلوکز خون و مقدار گلوکز وارد شده به کبد، پس از خوردن خوراک را توضيح مي دهد. کاهش گلوکز خون (هايپوگلايسمي) موجب تحريک اعصاب مرکزي و تحريک اشتها شده، در صورتي که افزايش گلوکز خون (هايپرگلايسمي) موجب تحريک مرکز سيري مي شود. شرلوک و فربز (1981) نشان دادند، تزريق گلوکز در سياهرگ باب کبد جوجه هاي گرسنه، موجب کاهش مصرف خوراک آن ها مي شود. در حالي که با تزريق گلوکز در سياهرگ گردن، چنين عکس العملي مشاهده نشد.

وقتي پرندگان انتخاب آزادانه اي به خوراک دارند ، پرندگان مصرف خوراک را بر اساس نيازهاي انرژي و آمينواسيدي خود نيز تنظيم ميکنند.فرضيه ترمواستاتيک به شدت با تنظيم حرارتي پرنده ربط دارد. عامل اصلي محيطي تنظيم کننده ي مصرف خوراک دما است. پرندگان موجوداتي خونگرم مي باشند که به اين معناست که آن ها، در برابر نوسانات محيطي مقابله کرده و دماي داخلي خود را حفظ مي کنند. در هنگام گرماي زياد، ممکن است پرنده قادر به کاهش گرماي توليدي مربوط به متابوليسم طبيعي بدن (متابوليسم مواد مغذي) نباشد. همچنين در اين شرايط نيازهاي انرژي نگهداري، کاهش ميابد. حاصل جمع اين دو عامل، موجب کاهش مصرف خوراک مي شود. در اين شرايط محيطي، تراکم مواد مغذي بايد افزايش يابد. افزايش دماي محيط (بيش از ناحيه خنثي)، موجب کاهش مصرف خوراک مي شود (هورويتز، 1980). در استرس گرمايي مزمن، با توجه به توليد حرارت هنگام هضم خوراک که به گرماي بدن مي افزايد، مصرف خوراک بايد کم شود. ميزان حرارت توليدي هضم خوراک، به ترکيب جيره بستگي دارد. تأمين انرژي به وسيله کربوهيدرات ها ، موجب توليد حرارت هضمي بيشتري نسبت به چربي مي شود (به دليل انتقال فعال، که در جذب کربوهيدرات ها نقش دارد). در شرايط استرس گرمايي از طريق افزايش چربي جيره، کاهش کربوهيدرات و پروتئين و استفاده از مکمل اسيد هاي آمينه ميتوان مصرف خوراک پرنده را در حد مطلوبي حفظ کرد.انبساط و حرکت لوله گوارشي بر مصرف خوراک پرندگان تأثير گذار هستند (هر چند از نحوه ي تأثير لوله گوارش بر مصرف خوراک، اطلاعات کمي نسبت به ساير عوامل موجود است). گيرنده هاي موجود در چينه دان، سيگنال هاي فيزيکي را ارسال مي کنند. اين گيرنده ها نسبت به فشار حساس هستند. پيام هاي ارسالي به مغز در مرکز سيري تجمع و منجر به کاهش مصرف خوراک مي شوند. گيرنده هاي انبساطي در سنگدان نيز وجود داشته (داک، 1977) که آسياب کردن خوراک و چسبندگي دستگاه گوارش را کنترل مي کنند.فرضيه ليپواستاتيک، به نظر نقش چنداني در کنترل مصرف خوراک در جوجه ها و پرندگان بالغ ندارد. در بيشتر گونه ها، پرندگان جوان و بالغ از طريق کنترل ميزان مصرف انرژي جيره، در برابر تغييرات چربي بدن از خود مقاومت نشان مي دهند.

2- عوامل جيره اي موثر بر مصرف خوراک

عوامل جيره اي متفاوتي بر مصرف خوراک تاثير گذارند، به خصوص اگر مواد مغذي جيره کم يا بيشتر از حد نياز پرنده باشد. با توجه به اينکه مرغ گوشتي به منظور افزايش وزن انتخاب شده است، تغييرات جيره بر مصرف خوراکشان اثر کم تري نسبت به مرغ هاي تخمگذار دارد. مرغ هاي گوشتي تمايل به مصرف حداکثري خوراک تا پر شدن دستگاه گوارش دارند ( به شرط نبودن سموم در جيره، محيط و مديريت بد و عوامل بيماريزا).

1- 2- انرژي جيره

در مرغ گوشتي، ميزان انرژي جيره تاثير زيادي روي مصرف خوراک دارد. پرندگان تمايل به مصرف خوراک در حد نيازهاي متابوليسمي دارند. ميزان انرژي مورد نياز بستگي به نيازهاي نگهداري، رشد و يا توليد بدن دارد. بنابراين با کاهش ميزان انرژي جيره، مصرف خوراک افزايش ميابد (تا زماني که از طريق انبساط دستگاه گوارشي، مصرف خوراک محدود شود). از آنجا که در پرورش مرغ گوشتي، ضريب تبديل غذايي عامل مهم اقتصادي به شمار مي آيد، کاهش انرژي جيره به منظور افزايش مصرف خوراک، عملي غير منطقي به نظر مي رسد. 

2-2- پروتئين و اسيد هاي آمينه جيره

اسيدهاي آمينه و پروتئين جيره،بيشتر اثرات غير مستقيمي بر مصرف خوراک دارند. دريافت روزانه اسيد آمينه براي رشد، امري ضروري به نظر مي رسد. همچنين عدم تعادل اسيدهاي آمينه خاص، ممکن است منجر به تغييراتي سريع در مصرف خوراک جوجه ها شود. مکانيسم کنترل مصرف خوراک بستگي به غلظت اسيدهاي آمينه خون نيز دارد.

3-2- ويتامين و مواد معدني جيره

اصولاً ويتامين ها و مواد معدني به عنوان کوفاکتور هاي شرکت کننده در متابوليسم مطرح هستند، هر چند برخي مواد معدني پر مصرف از قبيل کلسيم، فسفر و منيزيوم در اسکلت بدن کاربرد دارند. در صورت کمبود و يا مصرف بيش از حد نياز اين مواد، مصرف خوراک نيز دچار تغيير مي شود. کمبود ويتامين و مواد معدني در جيره از طريق ايجاد اختلالات متابوليکي به طور غير مستقيمي بر مصرف خوراک تاثير دارند. کاهش جزئي مواد معدني، با تحريک پرنده براي بيشتر به دست آوردن آن، احتمالاً موجب افزايش مصرف خوراک خواهد شد. بالعکس، حضور بيش از حد ويتامين و مواد معدني در جيره، با بد مزه کردن دان، موجب اجتناب پرنده از خوردن خوراک مي شود. علاوه براين، افزايش مصرف مواد معدني با افزايش مصرف آب پرنده همراه خواهد بود. مصرف بيش از اندازه ي نمک موجب افزايش مصرف آب و کاهش مصرف خوراک مي شود. کمبود مواد معدني کم مصرف، تاثير چنداني بر اشتهاي پرنده ندارد (مگر در طولاني مدت).(ترجمه و تنظيم : رضا رضايي (کارشناس ارشد تغذيه دام و طيور))

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  .Copyright © 2013   MAD TIUOR  Company  All Rights Reserved

  Free counter and web stats