نقش كامپيوتر در مديريت واحد هاي مرغداري


براي اكثر مرغداران اين سؤال مطرح ميباشد كه كامپيوتر در مزرعه براي آنها چه كاري ميتواند انجام دهد .بعضي ديگر نيز انتظار فوق العاده اي از كامپيوتر دارند و به محض استفاده از كامپيوتر خواستار ايجاد تحول شگرف در واحد خود هستند .كامپيوتر به تنهايي نقشي در مديريت مزرعه ندارد، بلكه بطور مستقيم موجب تسهيل مديريت و بطور غير مستقيم موجب تصحيح مديريت ميشود .

از كامپيوتر بطور كلي در امور زير ميتوان استفاده كرد:
۱- كارهاي نوشتاري و مكاتبات.
۲- كارهاي مربوط به امور حسابداري و ثبت هزينه ها و در آمد ها و ساير محاسبات .
۳- وارد نمودن آمار طيور در مزرعه و پيش بيني توليدات و رسم گراف هاي مربوطه و مطابقت عملكرد هاي توليد با استاندارد ها و تعيين ميزان انحراف آنها و نگهداري آمار در حافظه براي تحليل هاي بعدي.
۴- جيره نويسي با استفاده از نرم افزار هاي ويژه.
۵- استفاده از برنامه هاي ويژه مديريتي.
۶- مدلسازي پرورش و توليد و ….
۷- استفاده از امكانات شبكه جهاني اينترنت و دسترسي به دنياي بيكران اطلاعات.
۸- استفاده از خدمات پست الكترونيك و انجام برخي مكاتبات و ثبت سفارش و خريد و … از طريق الكترونيكي.
۹- عضويت الكترونيكي در اتحاديه ها و انجمن هاي تخصصي و برخورداري از بعضي تسهيلات نظير دسترسي به آخرين قيمت ها و دريافت نشريات ادواري الكترو نيكي و مقالات و غيره …


در زمان استفاده از كامپيوتر بايد به نكات زير توجه گردد:


۱- استفاده از كامپيوتر مناسب: متناسب با نياز خود اقدام به تهيه كامپيوتر نمائيد . در همين ارتباط بهتر است با مزارع ديگر كه از كامپيوتر استفاده ميكنند و يا مشاوره با اهل فن اقدام به تهيه كامپيوتر نمائيد .سرعت و ظرفيت و قدرت تحليل داده ها از مهمترين فاكتور هايي هستند كه در زمان انتخاب كامپيوتر بايد مد نظر قرار بگيرند .

۲- استفاده از نرم افزار مناسب : براي تهيه نرم افزار مناسب مشاوره با متخصصين اين رشته ميتواند كارگشا باشد.نرم افزار هاي ويژه مديريت واحد هاي مرغداري معمولا به دليل محدود بودن كاربران آن، از قيمت هاي بالايي برخوردار هستند. لذا در چنين مواقعي بايد بهاي لازم براي تهيه اينگونه نرم افزار ها را پرداخت.در زمان انتخاب نرم افزار سعي گردد كه از برنامه هاي داراي قابليت زياد و همه جانبه استفاده شود .حتي الامكان بر روي برنامه اسم رمز وجود داشته باشد و امكان ورود كاربران متنوع به سيستم وجود نداشته باشد و تنها افراد صلاحيتدار بتوانند وارد سيستم شوند، چرا كه در غير اين صورت در اثر دسترسي افراد مبتدي و يا حتي افراد مغرض به برنامه، ممكن است كه آسيب هاي جدي به برنامه وارد شود. بنابراين بايد به گونه اي عمل شود كه احتمال دستكاري به حداقل ممكن برسد .نرم افزار هاي مورد استفاده بايد اين قابليت را داشته باشند كه در هر زمان امكان مقايسه گله ها باهم و استاندارد و گله هاي دوره هاي قبل وجود داشته باشد.حتي الامكان از نرم افزار هايي استفاده شود كه امكان ترسيم نمودار را داشته باشند.براي اكثر مديران مشاهده نمودار بسيار حائز اهميت ميباشد ، چرا كه يك نمودار در يك نگاه ميتواند اطلاعات چندين صفحه آمار را منتقل كند.در همين ارتباط استفاده از برنامه هاي صفحه گسترده نظير Excel توصيه ميگردد، چون استفاده از اين برنامه علاوه بر كارآيي زياد آن موجب صرفه جويي در وقت نيز ميشود.

۳- استفاده از اپراتور ( كاربر ) مناسب : كامپيوتر به تنهايي قادر به انجام كاري نيست و يك اپراتور خوب لازم است كه با تسلط به نرم افزار ها بتواند داده ها را وارد و نتايج را استخراج كند .اگر چه سرعت كامپيوتر در سهولت كارها نقش دارد ولي سرعت عمل اپراتور نيز حائز اهميت ميباشد كه در مدت زمان كمتر به بهترين نتايج دسترسي پيدا كند.به روز كردن اطلاعات از اهم فعاليت هاي اپراتور ميباشد .يك اپراتور كامپيوتر نبايد اين جمله را با خود تكرار كند كه: اين هفته وقت وارد كردن اطلاعات را ندارم.در مزارع كوچك شايد وارد كردن اطلاعات در اسرع وقت اهميت نداشته باشد ولي در واحدهاي بزرك تاخير در وارد نمودن اطلاعات ممكن است زيانهاي بزرگي را به مجموعه وارد سازد.
اپراتور بايد به مسائل توليدي كاملا آشنا باشد تا در صورت وجود خطاهاي احتمالي در آمار هاي ارسالي به مغايرت هاي آن پي ببرد و با پيگيري لازم آن را اصلاح نمايد.
در مزارع كوچك مدير مزرعه و يا يكي از كاركنان ميتوانند كار يك اپراتور را انجام دهند و نيازي به استخدام اپراتور نيست ولي در مزارع بزرگ حتما بايد از اپراتورهاي مجرب استفاده شود .

۴- استفاده از محل مناسب : با توجه به شرايط و امكانات محل مناسبي را براي كامپيوتر اختصاص دهيد.اين محل بايد داراي دماي مناسب ( نه گرم و نه سرد ) باشد.كامپيوتر به گونه اي در اتاق قرار گيرد كه در معرض تابش نور مستقيم خورشيد نباشد و حتي الامكان اپراتور در اتاق تنها باشد تا با فراغ خاطر بتواند به امور جاري بپردازد.


بعد از اينكه كامپيوتر به مزرعه رسيد و در محل خود قرار گرفت و راه اندازي شد اولين كار اين است كه سيستم آمارگيري دستي به آمارگيري ماشيني(ثبت ماشيني) تبديل گردد.در صورتيكه امكان دارد خلاصه اي از آمار هاي قبلي نيز بصورت ماشيني ذخيره شوند .
در مراحل بعدي ميتوان از كامپيوتر جهت طراحي توليد و پيش بيني ها نيز استفاده كرد .
دقت نمائيد كه در هر زمان آمار عملكرد با آمار استاندارد مورد مقايسه قرار گيرند .
استخراج ميانگين ها و جمع هاي افزايشي نيز حائز اهميت ميباشد .در حالت عادي و بدون استفاده از كامپيوتر گاه براي استخراج يك آمار به يك شبانه روز وقت نياز داريم در صورتيكه با استفاده از كامپيوتر(كامپيوتر مناسب - نرم افزار مناسب - اپراتور مناسب - اطلاعات صحيح) تنها با فشردن يك دكمه اين امكان فراهم ميشود .
گزارش هاي روزانه در مزارع مرغداري از اهميت زيادي برخوردار هستند و با توجه به متغير بودن اطلاعات در طول هفته ، لازم است كه اطلاعات بطور روزانه در كامپيوتر ثبت شوند ولي در ارسال نتايج گزارشات، تهيه گزارش هاي هفتگي نيز در دستور كار قرار بگيرد.
هنگامي كه كامپيوتر وارد مزرعه ميشود به همراه خود نظم را به ارمغان مي آورد.بطور مثال راس ساعت معيني بايد آمار براي اپراتور ارسال گردد.از همين رو در واحد هاي مرغداري از درجه روشني آمار و به روز بودن اطلاعات ميتوان به درجه نظم آن واحد پي برد .
اطلاعات بايد مستقيما از جايي كه ثبت شده( داخل واحد)براي اپراتور ارسال گردد.از ايجاد هرگونه فيلتر بين اين دو قسمت بايد اكيدا پرهيز كرد تا از بالانس كردن اطلاعات توسط افراد واسط جلوگيري بعمل آيد.
بدليل كثرت اطلاعات ارسالي از واحد، شايد ريز آمارها براي ارائه به مسئول فارم ضرورت نداشته باشد. بنابراين سعي شود كه از آمارهاي ثبت شده ، نتايج در قالب يك گزارش كوتاه به مدير مزرعه ارائه شود و در صورت نياز اطلاعات دقيق تر ضميمه گردد.
اكثر مرغدارن ميپرسند كه چقدر زمان بايد در اختيار ثبت اطلاعات بايد در نظر گرفت؟
در پاسخ به اين سؤال بايد گفت كه در صورتيكه همه چيز درست باشد (كامپيوتر مناسب - نرم افزار مناسب - اپراتور مناسب - اطلاعات صحيح) براي يك مرغداري كوچك با ظرفيت حدود ۱۰۰۰۰ قطعه دو الي سه ساعت در هفته بيشتر زمان مورد نياز نيست و به همين نسبت براي مزارع بزرگتر بايد زمان بيشتري در نظر گرفت.بنابراين با توجه به زمانبري كم همانگونه كه قبلا ذكر گرديد نياز به استخدام يك اپراتور تمام وقت نميباشد و ثبت اطلاعات ميتواند توسط مدير مزرعه و يا فرد ديگري كه وي تعيين ميكند انجام گيرد.در زمان تعيين فرد براي اپراتوري كامپيوتر بايد به فاكتور هوش توجه كافي مبذول گردد.
سعي شود كه اپراتور علاوه بر آموزش اپراتوري از كلاسهاي برنامه نويسي نيز بهره مند شود كه در صورت لزوم بتواند برنامه هاي ساده مورد نياز را بنويسد .
در هنگام نوشتن فايل ها و يا برنامه هاي آماري دقت گردد كه فيلد هاي آماري به ترتيب درجه اهميت آنها نوشته شوند.بطور مثال اهميت فيلد توليد تخم مرغ بيشتر از اهميت ميزان دان ورودي به داخل واحد ميباشد.بنابراين در اولويت آماري اين مسئله بايد مد نظر قرار گيرد.برخي از آمارهاي مهم عبارتند از تعداد موجود - تعداد تلفات - تعداد توليد تخم مرغ …
اگر در زمان استخراج نتايج مشاهده شد كه عملكرد ها بيشتر از استاندارد ميباشد بايد به ديده شك به آن نگاه كرد. بطور مثال اگر در صد توليد تخم مرغ در يك سالن بالاتر از ميانگين سالن هاي ديگر و همچنين استاندارد است بايد به صحيح نبودن تعداد مرغ موجود در سالن و يا تعداد تخم مرغ توليد شده شك كرد.در غير اين صورت نتايج حتما بايد تفسير شوند.
يك قائده كلي كه بنده هميشه به اپراتور ها تذكر ميدهم اين است كه هميشه به آن چيزهايي كه شمردن آنها سخت تر است شك كنند.براي نمونه اگر در صد توليد اشتباه است شمارش طيور سخت تر از شمارش تخم مرغ است بنابراين در درجه اول بايد به نادرست بودن آمار تعداد مرغ ها شك كنند.
بسياري از اوقات مجبور به شمارش طيور ميشويم . در چنين مواقعي معمولا با طفره رفتن پرسنل مواجه ميشويم .بنده در چنين مواقعي به پرسنل به شوخي ميگفتم : اگر شمردن مرغ ها سخت است آنها را نشمريد بلكه پاهايشان را شمرده و سپس تقسيم بر ۲ بكنيد.در اين مورد پرسنل ترجيح ميدادند كه به هر زحمتي كه شده طيور را بشمارند.
جنس آمار هايي كه مورد قياس قرار ميگيرند لزوما نبايد از يك جنس باشند بلكه ميتوانند از جنس هاي مختلف باشند بطور مثال آمار در صد توليد تخم مرغ ميتواند با آمار دان مصرفي و يا وزن مرغ ها نيز مورد قياس قرار گيرند تا رابطه همبستگي بين آنها مشخص شود.
در پيش بيني ها نيز آمار هاي مختلف را با يكديگر مقايسه نمائيد.بطور مثال در مورد تخم مرغ هاي كثيف پيش بيني نمائيد كه اگر كثيف بودن تخم مرغ ها به همين منوال پيش برود در آينده وضعيت هچ به چه صورتي در مي آيد.
ثبت مربوط به اطلاعاتي مانند دان مورد نياز گله در مبحث پيش بيني ها بسيار اهميت دارد چون برخي موارد نظير تعطيلات آخر هفته و يا تعطيلات عمومي و يا تعطيلات دوره اي در كارخانجات خوراك خارج از حيطه اختيارات مدير مزرعه است .
پيش بيني هاي مربوط به روزهاي حذف طيور نيز مد نظر قرار گيرد كه در برنامه ريزي جهت انجام هماهنگي هاي لازم نظير تهيه كارگر و كاميون و قفس حمل مرغ و يا هماهنگي با كشتارگاه مورد استفاده قرار گيرد .
در زمان پيش بيني ها ابتدا سؤالات طراحي شوند و سپس بر اساس سؤالات پيش بيني انجام شود .بطور مثال در زمان پيش بيني توليدات يك گله ابتدا بايد به سوالات زير پاسخ داده شود:
۱- تعداد جوجه اوليه چقدر است ؟
۲- ميزان تلفات چقدر است ؟
۳- در صد ها و ساير ضرايب مورد انتظار چقدر است ؟
۴- افت و كسري ها چقدر است ؟
۵- در موارد خاص ميزان تورم ساليانه نيز بايد مورد لحاظ قرار گيرد .
بعد از مشخص شدن پاسخ ها ميتوان نسبت به پيش بيني توليدات اقدام كرد.لازم به ذكر است كه جداول پيش بيني بايد هميشه در دسترس باشند تا با توجه به هر گونه تغيير عملكرد( وضعيت نسبي خوب يا بد گله ) جداول تصحيح شوند و به روز گردند .بطور مثال اگر در دوره پرورش ميزان تلفات كمتر از پيش بيني ها باشد در دوره توليد بايد انتظار توليد بيشتري داشته باشيم .
در استخراج نتايج آمار ها نقاط بحراني مشخص گردد كه مدير مزرعه به موقع بتواند وارد عمل گردد.
علاوه بر ثبت آمار هاي روزانه لازم است كه الگو هاي مديريتي نظير برنامه هاي نور و دما و گردش كار ها و دستور العمل ها و غيره …… نيز در كامپيوتر ثبت گردد تا در صورت بروز تغييرات احتمالي در برنامه منظور گردد .بدين ترتيب بروز كردن اين اطلاعات با صرف كمترين وقت انجام خواهد شد.
ارائه گزارش هاي مختلف زماني (هفتگي و ماهيانه و سه ماهه و يكساله ) و همچنين گزارش هاي پايان دوره از وظايف اصلي اپراتور ميباشد.
در مراحل پاياني دوره نظير تخليه طيور از سالن دقت اپراتور بايد دو برابر گردد.
هر زمان كه لازم شد اپراتور وقت بيشتري براي انجام كار هاي خود اختصاص دهد و اپراتور توجيه شود كه براي ۱۰ ساعت كار اپراتوري در يك روز از سال نميتوان دو اپراتور استخدام كرد .
در صورتيكه براي مدير مزرعه امكان مشاهده آمار از طريق مانيتور وجود دارد نياز به پرينت كردن(چاپ) آمار نمي باشد مگر در مواقع خاص كه مدير بخواهد از آمار جهت ارائه به ساير مراجع استفاده كند.
در پايان بدليل بروز برخي مشكلات براي برنامه و كامپيوتر و حتي اپراتور بهتر است كه هر چند وقت يك بار از كليه اطلاعات Back-up ( نسخه پشتيبان) گرفته شود و در شرايط مناسب نگهداري شود تا در صورت بروز مشكلات غير قابل پيش بيني ، اطلاعات وارد شده قابل بازخواني باشند.

نویسنده : الهام صادق پور دانشجوی کارشناسی ارشد طیور دانشکده کشاورزی بوعلی همدان
 

 

  .Copyright © 2013   MAD TIUOR  Company  All Rights Reserved

  Free counter and web stats