بررسی و طبقه بندی آنزيمهاي مورد استفاده در صنعت طيور


آنزيمها،پروتئينهايي هستند که در واکنشهاي شيميايي بدن به عنوان کاتاليزور عمل مي کنند و موجب انجام و سرعت بخشيدن به اين واکنشها مي شوند . عمکرد اصلي آنها در روده پرندگان عبارت از هيدروليز است که مولکولهاي بزرگ را به انواع کوچکتر قابل استفاده براي پرندگان مي شکنند . نشاسته يکي از حاملهاي مهم انرژي در گياهان مي باشد . سيستم آنزيمي پرندگان بطور معمول اين مولکولها را به قندهاي ساده اي مي شکند که بعداً جذب مي شوند . پلي ساکاريدهاي غير نشاسته اي (NSP) نقش ساختماني دارند و در ديواره سلولهاي گياهي يافت مي گردند . اين گونه پلي ساکاريدها قابل هضم براي پرندگان نيستند و مي توانند در هضم ديگر مواد مغذي موجود در جيره مداخله کنند . آنزيمها را مي توان براي شکستن پلي ساکاريدهاي ديواره سلولي مورد استفاده قرار داد تا آنها را به مولکولهاي با وزن مولکولي کمتر تقسيم کرده و عمل جذب را براي پرندگان ميسر سازند .
آنزيمها مي توانند بصورت اختصاصي در مورد غلات عمل کنند و البته در دامنه دما،رطوبت و pH مناسبي فعاليت مي کنند . طيور نه تنها،توانايي هضم فيبرو پلي ساکاريدهاي غير نشاسته اي را ندارند بلکه فاقد آنزيمهاي ضروري براي شکستن اين مولکولهاي بزرگ پيچيده نيز هستند .
نشخوار کنندگان واجد ميکروارگانيزمهايي هستند که آنزيمهاي سلولاز سنتز مي کنند و نشخوار کنندگان را قادر مي سازند تا فيبر را با درجات مختلفي هضم سازند .
ميزان پلي ساکاريدهاي غير نشاسته (NSP) معمولا وابسته به پوشش يا لايه خارجي در دانه داشته و نسبت عکس با سطح انرژي آن دارند . جيره هاي متشکل از ذرت – سويا داراي NSP اندکي مي باشند و نظر بر آن است که داراي قابليت هضم بالايي هستند لذا در خصوص آنها استفاده از آنزيم ضرورتي ندارد . به دلايل اقتصادي،سهم استفاده از دانه هاي ريز در جيره طيور رو به افزايش است و استفاده از آنها جاذبه اي را در خصوص نحوه کارکرد آنزيمها پديد آورده است .


آنزيمهايي که در جيره طيور مورد استفاده قرار مي گيرند مي توان به صورت زير طبقه بندي کرد :
1 – کربوهيدراز (تجزيه کننده کربوهيدراتها)
2 – پروتئاز (تجزيه کننده پروتئينها)
3 – ليپاز (تجزيه کننده چربيها)
.
افزايش قابليت هضم قسمتهايي مختلف کربوهيدارتي غلات و پروتئينهاي گياهي توجه بسياري را معطوف به خود ساخته است . بالا بودن ميزان فيبر در اقلام جيره باعث مي‌شود تا پرنده بيشتر بخورد ،ضريب تبديل خورک کاهش يابد و از بازده آن کاسته شود. . فيبر به دليل وجود NSP در ديواره سلولي داراي يک بخش ضد تغذيه اي است . وجود اين عامل باعث محدود شدن دريافت خوراک و هضم غذا و همچنين کاهش جذب مواد مغذي مي گردد .آنزيمهاي خوراکي باعث بهبود قابليت دسترسي بهNSP آنزيمهاي خوراکي باعث بهبود قابليت دسترسي به NSP شده و اثرات منفي اين باقيمانده هاي غير قابل هضم را بر روي ويسکوزيته روده کاهش مي دهند . آنزيمهاي مورد استفاده کنوني به هضم غذا در جيره هاي حاوي گندم،جو و چاودار کمک مي کنند و در خصوص آنها بهبود قابليت هضم ماده خشک و ثبات مواد دفعي ديده شده است .

اثرات مفيد آنزيم برخوراک طيور
1 – حذف فاکتورهاي ضد تغذيه اي
2 – افزايش قابليت هضم اقلام غذايي موجود
3 – افزايش قابليت هضم NSP که بيشتر غير قابل هضم براي طيور بودند
4 – تکميل کمبود آنزيمهاي طبيعي بدن پرنده


پلي ساکاريدهاي غير نشاسته اي (NSP) خود متشکل از همي سلولوز،پکتين و صمغ هستند که بخشهاي صمغي نسبت به سلولوز محلولترند و با ديگر مواد مغذي در روده در تعامل (عمل متقابل) هستند و متاسفانه منجر به توليد يک واسطه با يک لايه ويسکوز يا چسبناک مي باشند . جو و گندم داراي ديواره هاي سلولي حاوي بلوکها يا واحدهاي ‌‌ساختماني (بتا- گلوکانها و آرا بينوکسي لانها) هستند که آب و شيره گوارشي روده را به خود جذب مي کنند و چسبناک يا شيره اي شکل مي شوند .
در خلال عمل هضم طبيعي حرکت آنزيمها،سوبسترا و محصولات شيره گوارشي در روده به ويژه در نزديکي ديواره روده که در آنجا عمل جذب مواد مغذي صورت مي گيرد روان و آزاد است . اما با افزايش ويسکوزيته ميزان انتشار کاهش يافته و از ميزان هضم همه سوبسترا ها کاسته مي گردد . مواد گوارشي چسبناک هضم نشده تبديل به مدفوع بسيار چسبناکي مي شوند که منجر به بروز مشکلاتي مربوط به مدفوع و مواد دفعي مرطوب وآبدار مي گردد.


مشکلاتي که مواد گوارشي چسبناک در روده به بار مي آورند :
1 – کاهش توانايي روده در مخلوط کردن مواد محتوي آن
2 – ممانعت از رسيدن آنزيمها به سلولها جهت عمل تجزيه
3 – کاهش تماس مواد مغذي با ديواره روده
4 – کاهش جذب مواد مغذي به داخل خون
5 – خوراک هضم نشده و آب جذب شده و سپس از بدن پرنده خارج مي شوند .
6 – رشد ضعيفتر (کاهش رشد)
7 – کاهش ميزان تبديل غذا
8 – مدفوع آبدار
9 – زمان عبور مواد گوارشي را زياد و طولاني مي کند و دريافت و مصرف غذا را کاهش مي دهد .

بين کاهش ويسکوزيته و توانايي آنزيمها در هضم سوبستراهايي چون بتاگوکانها يک همبستگي وجود دارد . قسمت اعظم NSP در يولاف وجو . بتاگوکانها و در گندم و چاودار آرابينوکسي لانها هستند .
براي جيره هاي حاوي جو از آنزيم بتا – گلوکاناز و براي جيره هاي حاوي گندم از آنزيمهاي گزيلاناز (زيلاناز) و آرابينوتيلاناز استفاده مي شود . برخي از محصولات آنزيمي قابل دسترس ممکن است براي بهبود ميزان هضم جيره حاوي بتا – گلوکاناز، سلولاز و گزيلاناز باشند . آنزيم فيتاز باعث بهبود استفاده از فسفر فيتات در مواد و خوراکهاي گياهي مي شود . آنزيمهاي فيتاز موجب آزاد شدن فسفر،کلسيم و ديگر عناصر معدني از کمپلکس فيتات مي شوند . در فرمولاسيون جيره بايد اين افزايش دسترسي به فسفر در نظر گرفته شود .
شمار باکتريها به هنگام استفاده از جيره هاي حاوي گندم،جو و چاودار نسبت به جيره هاي ذرت بيشتر است . زمان عبور کمتر مواد گوارشي مانع توقف مهمي در جمعيتهاي باکتريايي مي شود . مواد گوارشي چسبنده محيط پايدار و مساعدي براي رشد باکتريها فراهم کرده و تراوش روده اي امکان استقرار باکتريها را در قسمت فوقاني روده کوچک پديد مي آورد . . جمعيتهاي باکتريايي روده با از بين بردن پرزهاي ميکروسکوپي (micro villi ) روده موجب ضخيم شدن و آسيب ديدن روده مي شوند و از جذب مواد مغذي مي کاهند .
جوجه هاي گوشتي از آنجا که نسبت به ديگر طيور ميزان غذاي مصرفي بيشتري دارند به تغذيه آنزيمي پاسخ خوبي داده اند . اين نوع خوراک دهي توانايي جوجه هاي گوشتي را براي توليد آنزيمهاي مناسب چه از بافت ترشحي خودشان و يا از فلور ميکروبي روده محدود مي سازد . آنزيمهاي مورد استفاده در جيره هاي حاوي گندم و جو قابليت حصول انرژي را بهبود بخشيده،استفاده از نيتروژن را بهتر ساخته و بطور معني داري بر هضم پروتئين اثر کرده و بر آن مي افزايند . (جيره هاي حاوي آنزيم به پروتئين خام کمتري نياز دارند.) با افزودن 01% آنزيم به جيره پايه جو،ميزان هزينه 5 تا 6 دلار در تن افزايش مي يابد . علي ايحال از غذاي کمتري (20 %) استفاده مي شود و با مسائل مربوط به بستر مرطوب نيز روبرو نخواهيم بود .
مکمل آنزيمي داراي پتانسيل بهبود ارزش تغذيه اي مواد خوراکي است . آنزيم هنگام رسيدن به دستگاه گوارش بايد به صورت بيولوژيک فعال شود تا ارزش تغذيه را بهبود بخشد . ساختمان آنزيم در خصوص فعاليت آن بسيار حساس است و در صورتيکه در معرض گرما pH شديد يا حلال هاي آلي ويژه اي قرار گيرد ممکن است تغيير يابد :


ارزش خوراکي غلات يا دانه براي دستيابي به موارد ذيل بايد در نظر گرفته شود :
1.تعيين نوع آنزيم و مقدار آن جهت استفاده
2.کمک به آسياب ها و مخلوط غذا جهت تنظيم جيره هاي دقيقتر براي کاهش متعدد اقلام غذايي و کاهش هزينه هاي خوراک
3.کمک به زارعين و کشاورزاني که کشتهاي جديدي از غلات را انجام مي دهند و باعث بهبود ارزش خوراکي مي شوند تا نياز به مکملهاي آنزيمي کاهش يابد .
.
آنزيمها را در خصوص موارد ذيل مي توان بکار برد :
1 – بهبود استفاده از مواد مغذي
2 – حفظ عملکرد جيره هايي که کيفيت پاييني دارند
3 – کاهش هزينه هاي فرمولاسيون
4 – وسعت بخشيدن به دامنه مواد خام
5 – فائق امدن بر عوامل ناسازگار و ضد تغذيه ايي مواد خام
6 – کاهش دفع مواد مغذي و آب
7- بازده اقتصادي بهتر

منبع : دامکده

 

  .Copyright © 2013   MAD TIUOR  Company  All Rights Reserved

  Free counter and web stats