دستگاه گوارش طيور، شامل قسمتهاي زير مي باشد .

1) دهان - حفره دهاني- حلقي

دهان در طيور فاقد لب و دندان است و کام نرم در طيور وجود ندارد. حفره دهاني در اين حيوانات به وسيله منقارها از محيط بيرون جدا مي شود. منقارها به صورت دو منقار سخت و شاخي هستند که برروي هم قرا گرفته و از عقب به هم متصلند. منقار پايين به استخوان دنداني پايين (آرواره پايين) و منقار بالا که کوتاهتر و باريک تر از منقار پايين بوده ، انتهاي نوک آن مقداري به طرف پايين خميده است ، به استخوان فک بالا متصل مي باشد . سوراخ بيني در سطح پشتي منقار بالا قرار دارد. بنابر اين حفره دهاني در طيور از بالا به وسيله کام سخت از طرفين به وسيله گونه ها و در جلو به وسيله منقارها محدود مي شود.کام سخت در سقف حفره دهان داراي سوراخي در وسط است که به حفره ها و مجاري بيني ارتباط دارد.

 زبان و نقش آن در طيور: زبان در طيور داراي تيغه هايي در طرفين مي باشد . اين تيغه ها در حرکت غذا به طرف حلق و مري نقش مهمي دارد . با توجه به اينکه طيور فاقد قدرت مکش در دهان هستند، لذا اين حالت زبان در تغذيه آنها بسيار موثر است.

2) مري

لوله اي است قابل انعطاف و عضلاني که از حلق تا پيش معده ادامه دارد . اين لوله در اواسط مهره هاي گردن (مجاور مهره هاي پنجم گردن) گشاد شده ،کيسه اي به نام (چينه دان) را به وجود مي آورد ، سپس لوله مري به حالت اوليه خود برگشته ، تا پيش معده ادامه مي يابد.

وظيفه اصلي چينه دان ذخيره غذاست هرچند ممکن است که عمل هضم روي غذا به مقدار جزيي در چينه دان انجام شود . به علت عدم جويدن و توقف غذا در دهان طيور تاثير بزاق حيوان در هضم غذا در چينه دان صورت مي گيرد .

مرغابي فاقد چينه دان است ، بنابر اين لازم است که غذاي مرغابي به صورت خمير آبکي و يا حداقل خيسانده به حيوان داده شود . ديواره مري و چينه دان از سه لايه تشکيل شده است ، که به ترتيب از خارج به داخل عبارتند از : لايه سروزي ، لايه عضلاني (طولي و حلقوي) و لايه مخاطي .

لايه ماهيچه اي ديواره چينه دان با چين خوردگيهاي خود سطح داخلي چينه دان را به صورت چين خورده در آورده است . سطح اين چين خوردگي از سلوهاي مخاطي پوشيده شده است . اين سلوها داراي ترشحات مخاطي مي باشد.

3) معده

معده در طيور، شامل دو قسمت است :

  الف) پيش معده (معده غده اي)                             ب) معده ماهيچه اي يا معده اصلي (سنگدان)

پيش معده (معده غده اي) عضوي است دوکي شکل که در قسمت چپ حفره بدن قرار دارد .کار اصلي معده حيوانات را در طيور، پيش معده انجام مي دهد . محل اتصال پيش معده با مري مشخص نيست ، ولي در اتصال پيش معده و معده ماهيچه اي ، بخشي به نام (ايستموس) قرار دارد . در سطح داخلي پيش معده طيور برجستگيهايي (پاپيلا) وجود دارند . اين برجستگيها حاوي غدد ترشحي هستند که از طريق مجرايي ، ترشحات خود را به داخل پيش معده مي ريزند . اين ترشحات شامل اسيد معدي و آنزيمهاي هضم کننده پروتئين (پروتئولتيک) مي باشند . در حالي که سطح داخلي ايستموس ، هيچ گونه برجستگي و يا چين خوردگي ندارد .

4) سنگدان (معده ماهيجه اي يا حقيقي )

اندامي سفت و به شکل عدسي محدب الطرفين مي باشد. ديواره معده ماهيچه اي بسيار ضخيم است ، ولي ضخامت آن در سطح پشتي ، بيشتر از سطح شکمي آنست . محل قرار گرفتن آن در حفره شکمي ، در زير استخوان خاجي مي باشد . ديواره داخلي آن را لايه ضخيمي از بافت مخاطي که داراي چين خوردگيهاي زيادي است و محکم به لايه زيرين خود  (لايه عضلاني) چسبيده است تشکيل مي دهد . لايه خارجي اين عضو از يک لايه سروزي تشکيل شده است .

5) روده باريک

بعد از سنگدان ، روده باريک قرار گرفته است و مانند روده باريک حيوانات پستاندار از سه قسمت : دئودنوم (دوازدهه) ، ژژنوم و ايلئوم تشکيل شده است . ولي مرز بين اين قسمت دقيقا مشخص نيست و کل آنها را روده باريک در نظر ميگيرند.

6) روده فراخ

روده فراخ در طيور ، شامل يک جفت زايده به نام روده کور (سکوم) و يک بخش کوتاه و مستقيم به نام راست روده (رکتوم) است که به کلواک ختم مي شود .

7) روده کور

روده کور به صورت دو زايده به طول ۱۴ تا ۲۳ سانتيمتر در دو طرف راست روده قرار دارد . اين دو زايده در محل اتصال روده باريک به روده فراخ ، به آنها متصل مي شوند . روده کور داراي ميکرو ارگانيسمهاي زيادي مي باشد ، به طوري که اين ميکروبها سلولز موجود در مواد غذايي را در اين قسمت هضم مي کنند ، که نتيجه آن توليد گلوکز و همچنين ويتامينهاي گروه ب و ويتامين ک مي باشد . مواد حاصل از تخمير به وسيله ميکرو ارگانيسمها ، بندرت مورد استفاده بدن طيور قرار ميگيرند ، زيرا از محل اصلي جذب (روده باريک) دور مانده اند.

 8 )کلواک

کلواک آخرين قسمت دستگاه گوارش طيور مي باشد .کلواک به عنوان حفره مشترک بين دستگاه توليد مثل، دفع ادرار و مدفوع مي باشد .کلواک شيپوري شکل است و داراي دو ناحيه :

  1.گوارشي             2. ادراري - تناسلي            مي باشد .

ناحيه گوارشي کلواک ، به راست روده (رکتوم) متصل است و محل تجمع مدفوع مي باشد. در انتهاي اين ناحيه اسفنگتري وجود دارد ، که باعث نگهداري و تجمع مدفوع شده ، که در موقع دفع باز مي شود .

ناحيه ادراري - تناسلي کلواک ، بعد از اسفنگتر ناحيه گوارشي قرار دارد . در طيور نر ، مجراي ادراري و مجراي خروجي مني در اين ناحيه باز مي شود . در انتهاي ناحيه ادراري تناسلي (جفت گيري) جنس نر ، به نام (اجسام فاليک) وجود دارد. در طيور ماده ، مجاري خروج مني و آلت جفتگيري طيور نر، ناحيه ادراري تناسلي وارد مي شود. در انتهاي کلواک ، اسفنگتر مقعد قرار دارد که در تمام حالات بجز در موقع دفع مدفوع ، جفت گيري و تخمگذاري بسته مي باشد.( نويسنده : آگهي نامه پيک دامپرور )

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  .Copyright © 2013   MAD TIUOR  Company  All Rights Reserved

  Free counter and web stats