ايجاد ايمني در طيور

 بين ايجاد ايمني مورد نياز و واکنش موثر پس از واکسيناسيون رابطه نزديک وتنگاتنگي وجود دارد . در اين مقاله واکنش هاي مختلفي که ممکن است پس از واکسيناسيون دربدن پرنده رخ دهد مورد تجزيه وتحليل قرار گرفته است. درچند دهه گذشته صنعت مرغداري رشد بسيار سريعي در سراسر جهان داشته است ، اين رشد سريع باعث ظهور بيماري هاي جديد وهمچنين شيوع مجدد بيماري هايي چون نيوکاسل و مارک گرديده است جهت مقابله با خطرات ناشي از بيماري و همچنين ايجاد ايمني از واکسن هاي زنده و کشته به فراواني استفاده مي شود. در اين ميان پاسخ ايمني ناشي از واکسن گاهي با واکنش هاي شديد و يا اثرات غير مستقيم همراه بوده است بايد سعي کنيم بين ايمني مورد نياز و واکنش هاي پس از واکسيناسيون تعادل برقرار کنيم .

واکنش هاي مربوط به واکسيناسيون

ممکن است پس از واکسيناسيون واکنش هاي موضعي يا عمومي در بدن پرنده ايجاد گردد .    

     واکنش هاي موضعي ، شامل : درد ، سرخي ، ايجاد جراحت ، دانه هاي کوچک ويا آبسه هاي خفيف در موضع تزريق واکسن مي باشد.

   واکنش هاي عمومي ، شامل : تب ، کاهش رشد و ساير علايم عمومي مي باشد .

بسياري از واکسن هاي کشته باکتريايي مي توانند باعث بروز واکنش هاي عمومي وهمچنين آسيب موضعي بافت در موضع تزريق واکسن گردند که علت آن وجود ماده اي حلال اين واکسن ها مي باشد.

واکنشهاي تنفسي

يکي از عوامل عمده اي است که باعث بروز بيماري هاي تنفسي در پرنده مي گردد تلاش ما جهت کنترل نمودن اين بيماري هاست که از طريق واکسيناسيون صورت مي گيرد به عبارت ديگر واکسيناسيون غلط به يکي از سه شکل زير سبب بروز بيماري در پرنده مي گردد .

1- واکنش ناشي از واکسن خيلي شديد باشد .

2- ايجاد واکنش چرخشي درگله که علت آن ناصحيح بودن زمان و يا روش واکسيناسيون مي باشد اين واکنش به آرامي درگله پديد مي آيد ومتوقف نخواهد شد معمولا عامل ايجاد واکنش چرخشي ، عدم تزريق واکسن به کل افراد گله مي باشد افرادي که از گله که واکسن دريافت نموده اند شروع به واکنش نموده و در نتيجه ويروس بيشتري توليد مي شود اين ويروس مي تواند افرادي را که واکسينه نشده اند آلوده کند .

3- عدم کارايي واکسن جهت القا ايمني در پرنده به گونه اي که بتواند با بيماري مقابله کنند واکسن هاي زنده نيوکاسل و برونشيت عفوني زماني مي توانند باعث ايمني در پرنده گردند که واکنش تنفسي صورت گيرد بدون واکنش تنفسي ايمني ايجاد نخواهد شد بنابراين واکسن موجب تعادل بين واکنش خيلي شديد و خيلي ضعيف تنفسي مي گردد چنانچه اين واکنش خيلي شديد باشد مستقيما موجب بيماري در پرنده مي گردد چنانچه خيلي خفيف باشد ايمني ناشي از آن نيز ناچيز است و نمي تواند باعث مقاومت پرنده در مقابل عامل بيماري گردد .شدت واکنش هاي تنفسي پس از واکسيناسيون به عوامل زير بستگي دارد :

1- سطح آنتي بادي مادري : هر چه آنتي بادي مادري بيشتر باشد واکنش نيز شديدتر خواهد بود .

2- سويه واکسن : سويه هاي با حدت بيشتر باعث واکنش شديدتري مي گردد .

3- سن : معمولا پرنده هاي جوانتر واکنش شديد تري از خود بروز مي دهند .

4- دز واکسن : هرچه دز واکسن بيشتر باشد واکنش ناشي از آن نيز شديد تر خواهد بود .

5- روش واکسيناسيون : واکسيناسيون از طريق آب آشاميدني نسبت به روش آئروسل واکنش کمتري به دنبال دارد .

ساير عواملي که شدت واکنشهاي پس از واکسن را تحت تاثير قرار ميدهند,به شرح زير است :

1- استفاده از واکسنهاي سويه لنتوژنيک نيوکاسل اجتناب ناپذير است که البته شدت عمل آنها از ايجاد ناي مرطوب تا ايجاد توده در ناحيه دو شاخه شدن ناي متفاوت مي باشد .

2- آلودگي به E-COLI و مايکوپلاسما گالي سپتيکوم GM همزمان با واکسيناسيون .

3- رطوبت پايين

4- چنانچه واکسيناسيون از روش قطره چشمي يا محلول درآب صورت گرفته باشد حداقل واکنش را به دنبال خواهد داشت .

5- چنانچه واکسيناسيون در 14 روزگي نژادهاي سبک نسبت به نژادهاي سنگين حساس تر هستند صورت بگيرد نسبت به 7 روزگي واکنش بيشتري خواهد داشت و علت آن نيز پايين بودن غلظت آنتي بادي در 14 روزگي نسبت به سن 7 روزگي مي باشد .

6- واکسيناسيون پرنده هايي که دچار سرخوردگي سيستم ايمني شده اند ويا زمين گير هستند و يا دستگاه تنفسي آنها درگير بيماري است .

7- استفاده از سويه هاي قوي لنتوژنيک و يا فروژنيک جهت واکسيناسيون براي اولين بار درگله

8- به دليل فواصل زمان طولاني بين دفعات واکسيناسيون سطح ايمني پايين بيايد .

9- واکسيناسيون از نظر فني ضعيف باشد ايمني مورد نياز در بسياري از افراد گله ايجاد نخواهد شد .

10- گله شامل پرنده هايي باسنين مختلف باشد .

11- غلظت آمونيوم ويا گرد و  غبار در سالن زياد باشد .

12- کيفيت بستر نامطلوب باشد .

واکنش هاي عصبي : پس از واکسيناسيون ممکن است علائم عصبي مشاهده شوند يکي از نمونه هاي آن آنسفاليت و آنسفالوپاتي پس از استفاده ازواکسن نيوکاسل مي باشد علائم آن شامل پيچش ، لرزش و يا فلجي اندام مي باشد واکنش هاي عصبي ممکن است به مرگ منتهي شود .

سرخوردگي سيستم ايمني : سرخوردگي سيستم ايمني درحال حاضر يکي از تهديدات عمده صنعت مرغداري درمرود واکسيناسيون عليه بيماري گامبورو به شمار مي رود استفاده از واکسن گامبوروي اينترمديت پلاس مي تواند منجر به آسب شديد سيستم ايمني و سرخوردگي آن شود که نتيجه آن پاسخ نامناسب بدن پرنده به واکسن بيماري هايي چون نيوکاسل و برونشيت عفوني مي باشد بنابراين واکسيناسيون باشکست مواجه مي شود . گله هايي که دچار سرخوردگي سيستم ايمني مي شوند ممکن است به درماتيت قانقرايابي ، آنتريت نکروزه ويا کوکسيديوز مبتلا شوند معمولا هرچه شدت واکنش بيشتر باشد آسيب بيشتري به سيستم ايمني واردخواهد شد .

 آلوده کننده ها : يکي از معضلات استفاده از واکسن ها نفوذ عوامل ويروس به آنها مي باشد به عنوان نمونه آدنوويروس عامل سندرم کاهش توليدتخم EDS رئوويروس و همچنين ويروس عامل ريتکولوآندوتليوز درواکسن هاي بيماري مارک ديده شده اند .

حساسيت شديد : اين مورد به ندرت در پرنده ها مشکل ساز مي شود و دليل آن نيز اين است که بسياري ازواکسن هاي ويروسي حاوي آنتي بيوتيک هايي مي باشند که در فرايند تهيه واکسن از آنها استفاده شده است وممکن است بعضي از افراد گله به اين آنتي بيوتيک ها حساس باشند به عنوان مثال برخي از واکسن هاي ويروسي که از کشت سلول جانوري توليد شده اند ممکن است باعث شوک آنافلاکسي در پرنده شوند .

 واکنش هاي تحريکي : گاهي پس از واکسيناسيون ممکن است بيماري جداي از آنچه که گله را عليه آن واکسينه کرده ايم مشاهده شود فرايند آن نيز به اين شکل است که عامل بيماري زا قبلا در بدن پرنده وجود داشته است و استفاده از واکسن مانند يک عامل استرس را عمل نموده و باعث کوتاه شدن دوره کمون بيماري مذکور در بدن باعث تبديل بيماري از حالت نهفته به حالت کلينيکي مي گردد .

نقايص فني : شامل مواردي ازجمله نقص در توليد واکسن مانند ضعيف نبودن ميکروب واکسن به اندازه کافي ، استريل نبودن تجهيزات و يا آلودگي ميکروبي آنها مي باشد سرنگها و سوزن هاي استريل نشده ناقل استافيلوکوک و استرپتوکوک مي باشند .

راهکارهايي جهت واکسيناسيون موفق و به حداقل رساندن خطر واکنش هاي پس از آن :

 1. استريل نمودن سرنگ ها و سوزنها به اندازه کافي .

 2. پرندگاني راکه از نظر کلينيکي بيمار يا شديد ناتوان و يا با استرس شديد مواجه هستند واکسن نزنيد.

 3. همواره از واکسنهايي استفاده کنيد که توليد کننده ، آنها را از نظر ايمني خالص بودن و کيفيت آزمايش نموده است.

 4. زنجيره سرد حمل ونگهداري واکسن را از زمان تحويل از توليد کننده تا زمان استفاده در مرغداري حفظ کنيد .

 5. واکسن را از آلوده شدن به عوامل بيماريزا مصون نگه داريد .

 6. از واکسن ها و رقيق کننده هاي تاريخ گذشته و خراب استفاده نکنيد .

استفاده از واکسن گامبوروي اينترمديت پلاس فقط در مناطقي مجاز است که گامبوروي فوق حاد شيوع دارد و مي تواند باعث تلف شدن 50% گله شود چنانچه دراين مناطق واکسيناسيون موجب سرخوردگي سيستم ايمني گله شود بهتر است %50 گله را از دست بدهيد تا ازاين واکسن استفاده کنيد .

 1. هميشه از سويه هاي مناسب واکسن استفاده کنيد .

 2. از ملايم ترين سويه هاي واکسن استفاده کنيد .

 3. هنگام واکسيناسيون موارد ضروري را رعايت کنيد .

 يک مورد تحقيقي

قراربود دو گله مجزاي مادر عليه نيوکاسل واکسينه شوند درگله A واکسن نيوکاسل به صورت داخل عضلاني تزريق شد و واکسن لاسوتا به صورت قطره داخل چشمي مورد استفاده قرار گرفت . در گله B     از واکسن نيوکاسل مريال به صورت داخلي عضلاني استفاده شد واز واکسن لاسوتا به صورت قطره داخل چشمي مانند گله A استفاده شد همانطور که مي دانيم استفاده از واکسن زنده حداقل بايد 4 هفته قبل از تجويز واکسن کشته مرتبط با آن صورت گيرد دراين مورد تحقيقي بنا به دلايل خاص واکسن زنده کشته همزمان مورد استفاده قرار گرفت . لاسوتا از سويه لنتوژنيک مي باشد و شاخص ICPI     آن برابر با 42% م يباشد ويروس لاسوتا و درمخاط مجاري تنفسي تکثير مي يابد .واکسن مريال حاوي VG/GA  مي باشد که از نوع غير بيماري زاي لنتوژنيک مي باشد و از روده ي بوقملون هاي سالم جدا شده است اين ويروس بيشتر درمجاري روده اي تکثير مي يابد چند روز پس از واکسيناسيون توليد مرغ در هر دوگله کاهش پيدا کرد اين ميزان در سالن A برابر با 8 درصد و در سالن B برابر با 4 درصد بود چنين تصور مي شود که آلودگي قبلي به مايکوپلاسما و پايين بودن ميزان ايمني باعث اين افت شده است در اين مورد کيفيت پوسته تخم هيچ تغييري نکرد براي حل نمودن مشکل از داروي فومارات هيدروژن تيامولين به ميزان 25 ميلي گرم به ازاي هر کيلوگرم وزن بدن پرنده به مدت 2 روز استفاده شد 7 روز پس از درمان گله به آن پاسخ مثبت داد و ظرف چند روز توليد به حالت اوليه برگشت .

 از آزمايش فوق نتايج زير بدست مي آيد :

1- تعيين وضعيت ايمني گله قبل از واکسيناسيون امري ضروري است .

2- هيچ گاه نبايد از واکسن زنده و کشته همزمان استفاده نمود .

3- چنانچه گله مشکوک به آلودگي مايکوپلاسما است درهنگام استفاده از واکسن هاي زنده حتما بايد با استفاده از يک آنتي بيوتيک مناسب گله را عليه مايکوپلاسما ايمن کنيم.

4- سويه VG/GA به نظر مي رسد نسبت به لاسوتا واکنش هاي منفي کمتري ايجاد کند .

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  .Copyright © 2013   MAD TIUOR  Company  All Rights Reserved

  Free counter and web stats