نقش مس در ايمنی طيور

مقدمه:

در سالهای اخير هدف از تغذيه عناصر كم مصرف تغيير كرده است.در ابتدا عناصر معدني برای پيشگيری از بروز علائم كمبود تغذيه ايی مصرف می شدند، بعد از آن عناصر معدنی برای بهبود رشد وعملكرد استفاده شده و امروزه ما موادمعدنی را برای به حداكثر رساندن عملكرد سيستم ايمنی تغذيه می كنيم.

در مناطق خاصی از دنيا ، متخصصين تغذيه علاوه بر اهداف ذكر شده ، به دنبال كاهش دفع عناصر معدنی و آلودگيهای زيست محيطي نيز هستند. مس به 2 شكل كوپروس و كوپريک ديده می شود. مس قرمز رنگ بوده و در اثر اكسيد شدن آبی رنگ می شود. مس به طور عمده در كبد، مغز، كليه ها، قلب و در بخشهای رنگی چشم و موها و پشم و پر وجود دارد. به طوری كه بيشترين ميزان مس در كبد گوسفند ديده می شود. ميزان نياز مرغان بسته به سن و مرحله توليد در هر كيلوگرم دان 8-15 ميلی گرم می باشد.

مس يكی از عناصر ضروری بافتهای خون از نظر رشد سلولهای خون يا ترومبوسيتها است به علاوه نگهداری سلولهای فوق با مقدار كافی مس در بدن هم بستگی دارد و در اثر كمبود مس ممكن است اختلالاتی در ادامه فعاليت ترومبوسیتها از نظر مكانيسم انعقاد خون رخ دهد.مس به عنوان كاتاليزور در سنتز هموگلوبين نقشی به عهده دارد و از نظر فيزيولوژی با متابوليسم آهن در بدن ارتباط می يابد.در اثر كمبود در بدن انتقال آهن از بافتها به پلاسمای خون كاهش يافته و هيپوفريمی يا كاهش غلظت آهن در خون به وجود می آيد و نهايتا كم خونی را داريم. مس برای جذب آهن و آزاد شدن آهن از محل ذخيره لازم است. ترانسفرين آهن را به صورت Fe3+ حمل می كند و لازم است كه آهن هم در موقع جذب و هم در زمان آزاد شدن از محل ذخيره به صورت Fe3+ حمل شود، 3 آنزيم زنين اكسيداز و سرولوپلاسمين و فراكسيداز، در اين مرحله نقش حياتی دارند.مس از اعضای مهم اين سه آنزيم فوق می باشد و حال اگر حيوان با كمبود مس مواجه شود جذب آهن و آزادسازی آهن از محل ذخيره كم می شود و نهايتا كم خونی را به دنبال خواهد داشت. به علاوه مس موجود در مجرای روده جذب آهن را به داخل سلولهای مخاطی تسريع می كند و به همين جهت در اثر كمبود مس جذب آهن نيز كاهش می يابد.مس در بسياری از سيستم های آنزيمی نيز شركت يا دخالت دارد. مس در سيستم آنزيمی سنتزكراتين شركت دارد و كراتين خود از اجزای متشكله مو و پشم می باشد. به عبارت ديگر كمبود مس سبب نقصان سنتز كراتين و موجب اختلالاتی در ساختمان و اندازه رشد مو و پشم می شود. كمبود مس باعث تغييرات كيفی در مو و پشم و پر نيز می شود. آنزيم تيروزيناز كه اسيد آمينه تيروزين را در سلولهای ملانوبلاست به رنگدانه سياه ملانين تبديل می نمايد يک پروتئين مس دار است.

به دنبال كمبود مس ضايعات استخوانی نيز مشاهده می شود. كمبود مس از دو طريق ضايعات استخوانی را ايجاد می كند .

1. كاهش فعاليت سلولهای استئوبلاست.

2. كاهش فعاليت آنزيم ليزيل اكسيداز.

در استخوانها مقادير زيادی كلاژن وجود دارد كه باعث قوام استخوانها می شود.مولكولهای كلاژن ابتدا تروپوكلاژن هستند.در صورت وجود آنزيم ليزيل اكسيداز با تشكيل حلقه های متقاطع تروپوكلاژن تبديل به كلاژن می شود. اين آنزيم حاوی مس است و كمبود مس نهايتا باعث نرمی استخوان می شود. همين اتصالات توسط همين آنزيم در الاستين نيز ايجاد می شود و اگر كمبود مس موجود باشد ، الاستين نيز كم ساخته می شود. در نتيجه از مقاومت رگهايی مثل آئورت كاسته می شود و نهايتا آئوريسم را داريم.


مس و ايمنی بدن :

در طی فاز حاد سيستم ايمنی، سلولهای كبد توليد و ترشح پروتئين فاز حاد را عهده دارند كه باعث افزايش مقاومت جوجه عليه آلودگی های عفونی می گردد. سروپلاسمين يكی از پروتئينهای مهم از اين گروه می باشد كه به عنصر مس به عنوان كوفاكتور نياز دارد.سروپلاسمين از طريق از بين بردن راديكالهای آزاد توليد شده در فاگوسيتوز باعث حفاظت پرنده می شود. بنابراين در شرايط ابتلا به آلودگيهای عفونی احتياجات مس افزايش می يابد. سوپر اكسيد دسموتاز وابسته به مس و روی واقع در سيتوزول باعث غير فعال شدن راديكالهای آزاد می شود. به طور كلی نياز به مس در هنگام بروز عفونتها نسبت به حالت معمولی افزايش می يابد. معمولا به منظور افزايش ايمنی و سلامتی جوجه ها افزودنی سطوح 250-125 ميلی گرم مس را توصيه می كنند. فرم كلريد مس در مقايسه با سولفات مس نقش موثرتری را برای افزايش سلامتی روده بر عهده دارد و به عنوان يک ماده ميكروب كش بر عليه آلودگی های ای كولای و سالمونلا تجويز می شود. فراهم كردن مس به فرم كلاته همراه با اسيدهای آمينه تاثيرات مثبتی را در بر دارد.


نقش مس در جنين پرندگان :

1. مس در پوسته وغشا پوسته آلبومين ديده می شود.

2. اتصال به كونالبومين و شركت در فعاليت های باكتريسيدالی آلبومين.

نقش مس در پرندگان تخم گذار :

1. كاهش مس : اشكال در ساختار پوسته و غشا پوسته ايجاد می كند.

2. افزايش مس : توقف تخم گذاری با افزايش مس و روی در جيره ديده شده است.


سيستم ايمنی طيور و انواع آن:

ايمنی شامل دو نوع است :

1. ايمنی غير اختصاصی.

2. ايمنی اختصاصی.



ايمنی غير اختصاصی:

اين نوع ايمنی شامل مكانيسم های ارثی بوده كه باعث مقاومت در طيور می شود ولی در بيشتر مواقع به لحاظ عدم برنامه های بهداشتی ، اين قسمت مورد توجه قرار نگرفته و با استفاده از واكسن يا آنتی بيوتيک سلامت گله تامين می شود. برخی از اين مكانيسم ها عبارتند از :

ژنتيک : بعضی از پرندگان گيرنده های مربوط به عوامل بيماری زا را ندارند و بعضی پرندگان نيز به طور ژنتيكی به ويروس لكوز لنفوئيد مقاوم هستند.

ساختار آناتوميک : بسياری از ارگانيسم ها ی بیماری زا قادر به نفوذ به بدن از طريق پوست و غشاهای مخاطي سالم نبوده و اصطلاحا در ترشحات مخاطی گير می افتند، يا بعضی از بيماری های عفونی ، كمبودهای تغذيه ای و شرايط محيطی باعث آسيب پذيری پوششهای دفاعی بدن (پوست و مخاطات)شده و زمينه را برای ورود عوامل بيماری زا فراهم می آورد.

جمعيت ميكروبی طبيعی:پوست و روده ها به طور طبيعی حاوی جمعيت ميكروبی فراوانی هستند كه مانع از برتری اجرام فرصت طلب، برای ايجاد بيماری می شوند. استفاده نامعقول از آنتی بيوتيک ها و بهداشت ضعيف ، تعادل جمعيت ميكروبی را بر هم خواهد زد.

مژه های تنفسی:بعضی از قسمت های سيستم تنفسی از مژه ها پوشيده شده كه مانع از ورود عوامل بيماری زا می شوند. در صورتی كه هوای سالن از كيفيت خوبی برخوردار نباشد (گرد و غبار و آمونياک) مژه ها به تدريج كارايی خود را از دست می دهند.

تغذيه ، محيط (استرس، گرما، سرما)، سن (معمولا جوان تر و مسن تر حساس ترند)، متابوليسم بدن و عوامل مكمل از عواملی هستند كه مكانيسم های ايمنی زايی را تحت تاثير قرار می دهند.


ايمنی اختصاصی:

كه شامل دو قسمت زير است:

1. ايمنی هومورال

2. ايمنی سلولی



ايمنی هومورال: ايمونوگلوبين ها (آنتی بادی ها) و سلولهای توليد كننده آن، اجزای تشكيل دهنده سيستم ايمنی هومورال هستند كه هر آنتی بادی ضد ويروس فقط گيرنده ويروس خودش را دارد (آنتی بادی ضد ويروس نيوكاسل، برای ويروس لارنگوتراكئيت گيرنده ندارد).

طيور بعد از قرار گرفتن در برابر عوامل بيماری زا سه دسته آنتی بادی توليد خواهند كرد كه ، IgM ، IgG، IgA ، هستند. ايمنوگلوبين G ،يک آنتی بادی حفاظت كننده مهم در طيور بوده و توسط اكثر تست های سرولوژيک اندازه گيری می شود و 5 روز بعد از مواجه شدن با عامل بيماری زا قابل رديابی بوده و طي 3 تا 5 هفته به اوج رسيده و متعاقبا به تدريج كاهش می يابد.

سلولهای توليد كننده آنتی بادی ها ، لنفوسيتهای B، ناميده می شوند كه اين سلولها در كبد ، كيسه زرده و مغز استخوان توليد شده و به بورس فابريسيوس در سنين پايين در اثر ويروس گامبورو و مارک باعث می شود تا پرنده نتواند در برابر بيماری ها مقاومت نموده و يا به واكسيناسيون پاسخ موثر بدهد. ميكروب های بيماری زا بعد از ورود به بدن توسط ماكروفاژها ميكروب ها را به لنفوسيتهای B عرضه می دارند. اين سلولها نيز 5 روز پس از عرضه ، آنتی بادی توليد می كنند. اين وقفه زمانی به خاطر آماده شدن و تكثير تعداد مورد نياز از سلولهای B می باشد. در صورتی كه پرنده برای بار دوم با همين بيماری مواجه شود ، پاسخ سريعتر و آنتی بادی بيشتر توليد خواهد شد.اين روند اساس واكسيناسيون است.

آنتی بادی ها قادر نيستند تا ويروس ها يا باكتری ها را به طور مستقيم از بين ببرند بلكه با اتصال به ميكروبهای بيماری زا و مهار گيرنده های آنها عمل می كنند. اين كار مانع از اتصال ميكروبها به گيرنده سلولهای هدف می شود. به عنوان مثال ويروس بيماری برونشيت عفونی كه گيرنده های آن توسط آنتی بادی ها اشغال شده ، قادر به اتصال و نفوذ به سلولهای پوششی نای ( سلول هدف ) نخواهد بود. آنتی بادی های متصل شده همچنين باعث عدم تحرک ميكروارگانيسم شده و سپس راحت تر توسط ماكروفاژها تخريب می شوند.

ايمنی سلولی (لنفوسيت T): اين نوع ايمنی شامل تمام سلولهايی است (به جز سلولهای توليدكننده آنتی بادی)كه ويژگی واكنش با آنتی ژن را دارند و دارای منشا با لنفوسيت B هستند ولی تمايز و تفكيک آنها در تيموس صورت می گيرد. لنفوسيت های T در مقايسه با لنفوسيت های B از تنوع بيشتری برخوردارند كه لنكوفين ها را توليد می كنند و بعضی ديگر مستقيما ميكروبهای بيماری زا را تخريب كرده و بعضی ديگر پاسخ سلولهای B، ماكروفاژها و بقيه سلولهای T را تقويت می كنند. گروهی ديگر از سلولهای T اثر مهار كنندگی دارند. سيستم ايمنی سلولی زمانی مورد توجه قرار گرفت كه مشاهده شد پرندگانی كه بورس آنها آسيب ديده هنوز قادر به مقاومت و غلبه در برابر بيماری ها می باشند.

يک پرنده به دو طريق در برابر يک بيماری مقاومت می نمايد كه عبارتند از :

توليد آنتی بادی متعاقب واكسيناسيون و يا مواجهه با بيماری كه اصطلاحا ايمنی فعال نام دارد. هر عاملی كه بر اجزای هومورال يا سلولی سيستم ايمنی تاثير داشته باشد، می تواند ايمنی فعال را دستخوش تغيير نمايد.

دريافت آنتی بادی از راه تخم مرغ يا ايمنی غير فعال كه پرنده در توليد اين آنتی بادی ها نقش نداشته ، در اصل آنتی بادی ها مادری هستند كه در زرده، آلبومين و ديگر مايعات تخم مرغ وجود دارد.

بنابراين به طور كلی عوامل سركوب يا تضعيف سيستم ايمنی در طيور باعث افزايش حساسيت به انواع عفونت ها و بيماری ها می شوند. انواع استرس ها با ايجاد اثرات منفی بر روی سيستم ايمنی طيور موجب شدت گرفتن و پيچيده شدن روند بيماری زايی عوامل عفونی می شوند. به طور كلی سيستم ايمنی كارآمد در طيور كمک شايانی در پيشگيری از بيماری ها و ايجاد زمينه مناسب برای بروز حداكثر توان توليدی می نمايد كه در اين بازه به نقش تغذيه مختلف و عناصر معدنی و ارتباط ميان كيفيت جيره غذايی در قدرت سيستم ايمنی طيور بستگی دارد.

سايتو كاين های موثر در ايمنی :

مشخص شده است كه سلولهای T ياور كه با ترشح اينترفرون گاما و اينترلوكين 2 و فاكتور نكروز دهنده توموری نقش در افزايش فعاليت سلولهای فاگوسيت كننده و عرضه كننده آنتی ژن و ايمنی سلولی دارند.

از طرفی سلولهای T ياور 2 كه با ترشح اينترلوكين های 4و 5و 6و 10 و 13 نقش در افزايش فعاليت لنفوسيت B و آنتی بادی ها و آئوزينوفيل ها دارند.


ارتباط بين تغذيه و سيستم ايمنی طيور:

امروزه عوامل استرس زا و همچنين استرس ، بخش مهمی در صنعت طيور محسوب می شوند. مديريت اين عوامل در جهت به حداقل رساندن پاسخ طيور به آنها از اهداف بسيار مهم مديران كارآمد مزارع می باشد. در واقع استرس به پرنده اجازه نخواهد داد تا تمامی توانايی های بالقوه خود را در رشد ، ضريب تبديل غذايی و توليد تخم مرغ بروز دهند.
استرس همچنين توانايی های پرنده در پاسخ های ايمنی را كاهش می دهند. در صنعت طيور مدرن ، پرندگان به صورت ادامه دار و متداوم تحت تاثير عوامل استرس زای مختلفی قرار می گيرند. اين عوامل استرس زا می توانند سبب تغييرات هورمونی، كاهش ميزان پذيرش غذا، تغييرات متابوليسمی در تغذيه و همچنين بروز مشكل در سيستم ايمنی پرنده شوند. با توجه به اينكه تاثيرات نامطلوب اين عوامل افزاينده می باشند، در جهت كاهش تعداد و شدت اين عوامل، استراتژی های خاصی بايستی در نظر گرفته شوند.
موادغذايی از از شناخته تری مواد موثر بر نحوه پاسخ سيستم ايمنی پرندگان به بيماری های مختلف می باشند. به طور معمول در خلال چالشهايی كه در مراحل مختلف پرورش طيور ايجاد می شوند، مواد مغذی موجود در جيره غذايی در جهت رشد پرنده مصرف نشده و به مسيرهای مختلفی منحرف می شوند. به عنوان مثال در خلال چالش های ناشی از يک بيماری خاص، پروتئين های موجود در بدن پرنده شكسته شده و آمينو اسيدها با انحراف از مسير رشد صرف ساختن پروتئين هايی در جهت افزايش پاسخ ايمنی پرنده به آن بيماری خاص می شوند. در اين خلال استفاده از اين آمينو اسيدها افزايش فاحشی در تعداد لنفوسيت ها ، پروتئين های فاز حاد و همچنين آنتی بادی ها خواهيم داشت.
در پروسه يک بيماری ، مكانيسم دفاعی مهمترين اولويت خواهد بود و تغذيه ای مناسب است كه كيفيت خوب و عملكرد اين مكانيسم دفاعی را تضمين نموده و به پرنده كمک می كند تا در برابر بيماری به پيروزی برسد . در هنگام درگيری با بيماری، تغذيه ای مناسب خواهد بود كه تمامی نيازهای غذايی بدن زنده را در طول دوره چالش مرتفع سازد. اين نكته را بايستی مد نظر قرار داد كه ساخت و تجويز اين گونه جيره ها می توان به عنوان ابزاری در جهت پيشگيری از تاثيرات نامطلوب استرس های مختلف، در سيستم های ايمنی پرندگان مورد استفاده قرار داد.اين گونه جيره ها از چندين راه پاسخ ايمنی پرندگان را بهبود می بخشند:

1. تكامل آناتوميكی بافت لنفاوی

2. توليد موكوس

3. ساختن مواد فعال ايمونولوژيكالی

4. تكثير سلولی

5. فعال سازی و به گردش درآوردن سلولی

6. كشتن پاتوژن های داخل سلولی

7. بهبود در روند عادی سازی سيستم ايمنی


پرندگان و متعادل كردن و تنظيم كردن فرآيند ايمنی:

پس از يک بحران پاتوژنيک نوعی پاسخ ايمنی صورت خواهد گرفت. اين پاسخ می تواند به صورت يک فاز حاد، منظم و يا يک التهاب ساده باشد. در برخی از موارد نيز اين پاسخ غيرمشخص می باشد. اين گونه پاسخ ها وابسته به ايجاد تغييراتی در مواد مغذی مورد استفاده در عضلات اسكلتی می باشد.اين گونه تغييرات از اين جهت بايستی صورت بگيرند كه نقل و انتقال پروتئين ها در سطح سلولی و ماكرو مولكولی در چالش ها، به برخی از مواد مغذی نياز بيشتری دارند. جای هيچ ترديدی باقی نمانده است كه پرندگان با جيره غذايی مناسب با بيماری ها بهتر كنار آمده و پاسخ ايمنی بهتری را در چالش ها از خود بروز می دهند.اين نكته به اثبات رسيده است كه چالش های ايمونولوژيكی در پرندگان می توانند ناشی از نقص و كمبود در جيره غذايی ورودی پرندگان باشد.

اولويت بدن در ساز و كارهای دفاعی، در هنگام رو به رو شدن با عوامل بيماری زا استفاده از مواد مغذی است و پرنده به منظور غلبه بر بيماری از حداكثر توان خود و مواد مغذی استفاده می كند. اگر برخی از مواد مغذی در حد كمتر از نياز حيوان باشند، در زمان بيماری مقدار كافی از ماده مغذی جهت مقابله با بيماری و تامين نيازهای كل بدن فراهم نخواهد بود. سيستم ايمنی هومورال نسبت به هر آنتی ژن خاص، عكس العمل خاص خود را نشان می دهد. با تحريک سيستم ايمنی توسط پروتئين خارجی می توان عكس العمل آنتی بادی بر ضد اين پروتئين را مشاهده نمود. قدرت اين آنتی بادی به عنوان شاخصی از توانايی سيستم هومورال در تحقيقات ايمونولوژيک دامی و اكولوژی مورد استفاده قرار می گيرد. ميزان پاسخ سيستم ايمنی بر اساس تنوع ژنتيكی و نيز تنوع محيطی ، كه عامل تغذيه را نيز در بر دارد، متغير خواهد بود. پاسخ قويتر نشان دهنده قدرت بيشتر فرد ، در مقابل عامل بيماری زای خارجی است و بنابراين پاسخ آنتی بادی به دست آمده دارای همبستگی مثبت با مقاومت عمومی فرد در مقابل بيماری ها می باشد. بنابراين با استفاده از مواد مغذی به ميزان كافی، می توان اين پاسخ را به حد بهينه رساند.


نقش مس در بهبود فرايند ايمنی :
در طی فاز حاد سيستم ايمنی سلولهای كبد وترشح پروتئين فاز حاد را بر عهده دارند كه باعث افزايش مقاومت جوجه عليه آلودگی های عفونی می گردد. سروپلاسمين يكی از پروتئين های مهم از اين گروه می باشد كه به عنصر مس به عنوان كوفاكتور نياز دارد. سروپلاسمين از طريق از بين بردن راديكالهای آزاد توليد شده در فاگوسيتوز باعث حفاظت پرنده می شود. بنابراين در شرايط ابتلا به آلودگی های عفونی احتياجات مس افزايش می يابد. سوپر اكسيد دسموتاز وابسته به مس و روی در واقع در سيتوزول باعث غير فعال شدن راديكالهای آزاد می شود. به طور كلی نياز به مس در هنگام بروز عفونت ها نسبت به حالت معمولی افزايش می يابد.

معمولا به منظور افزايش ايمنی و افزايش سلامتی جوجه ها، افزودن سطوح 125 تا 250 ميلی گرم مس را توصيه می كنند.

در شرايط چالش، مس سرولوپلاسمين را به عنوان يک آنتی اكسيدان محافظتی مهار می كند. در واقع مس يكی از اجزای سازنده ضروری پاسخ فاز حاد است. كمبود مس، سرولوپلاسمين آزاد شده را در خلال التهاب كاهش می دهد.

كمبود مس و اثرات آن بر ايمنی:
با كاهش 2- IL ، كاهش تكثير سلولهای T ، كاهش تعداد هتروفيل ها موجب می شود (در انسان كاهش نوتروفيل) كه كاهش ايمنی اكتسابی، كاهش سروپلاسمين، كاهش وزن تيموس و طحال، كاهش توليد آنتی بادی، كاهش بيگانه خوارهای ماكروفاژيک را سبب شده است.
كاهش ايمنی اكتسابی به علت كاهش فعاليت سلولهای T ياور و كاهش اعمال شناسايی آنتی ژن و احتمالا كاهش اعمال سلول كشی و فعاليت ماكروفاژيک است. كاهش توليد آنتی بادی با كاهش فعاليت اينترلوكين 4 كه نقشی در افزايش فعاليت سلولهای B و ترشح آنتی بادی دارد. ارتباط دارد كاهش مس بر كاهش عملكرد سيستم ايمنی هومورال و سلولار ( با اثراتی كه بر ترشح آنتی بادی و سلولهای B و اثر آن بر عملكرد سلولهای T و كشندگی سلول توسط آنها دارد) موثر است. كاهش وزن تيموس و طحال احتمالا با كاهش تعداد سلولهای ايمنی در اين نواحی كاهش پاسخ های ايمنی را سبب می شود. در شرايط چالش، مس سروپلاسمين را به عنوان يک آنتی اكسيدان محافظتی مهار می كند. در واقع ، مس يكی از اجزای سازنده ضروری پاسخ فاز حاد است. كمبود مس سروپلاسمين های آزاد شده در خلال التهاب را كاهش می دهند. در خلال فاز حاد افزايش فعاليت سرولوپلاسمين و سوپر اكسايد دسموتاز وابسته به روی و مس و افزايش نياز به مس در جيره غذايی سبب شده است.


افزايش مس و تاثيرات آن:
استفاده از سولفات مس در جيره به منظور تامين 150 ميلی گرم در كيلوگرم مس جيره گله های تخم گذار، سبب كاهش كلسترول تخم مرغ بدون القای اثر سوء بر عملكرد گله گشت( مورد توجه جهت توليد تخم مرغ با كلسترول پائين).

افزودن سولفات مس به جيره طيور گوشتی به نحوی كه سبب افزايش سطح مس بيش از احتياجات تغذيه ای شود، ميزان رشد و ضريب غذايی طيور را بهبود می بخشد. مكانيسم اين اثر مس مشخص نيست اما احتمالا مربوط به يک خاصيت آنتی بيوتيک مانند می باشد، زيرا ثابت گرديده است كه افزايش مقادير مس سبب كاهش جمعيت ميكروبی می شود.

كاهش ضريب تبديل و افزايش وزن در پرندگان با رژيم غذايی مس دار ديده شده است. افزايش وزن لاشه طيور در دانی كه سولفات مس 188 ميلی گرم بر كيلوگرم وزن زنده داشت، گزارش شده است.

افزودن مس سبب افزايش فعاليت های لمفوسيتی و به عنوان محرک رشد نيز عمل می كند.

در خوک ها با افزايش مس در خوراک ، افزايش روند رشد و وزن گيری در 4 هفته ابتدايی ديده شده است. بهترين شكل مس افزوده شده در مقالات مس گزارش شده است(نسبت به اكسيد مس).


مس در فاز حاد بيماری :
تزريق LPS باكتری سالمونلا تيفی موريوم در جوجه گوشتی و گروه دريافت گر مس با افزايش دريافت دان و بهبود ضريب تبديل و پاسخ بهتر ايمني همراه بود. افزايش وزن لاشه طيور در دانی كه حاوی سولفات مس به ميزان 188 ميلی گرم بر كيلوگرم بود، مشاهده شد و افزايش فعاليتهای لمفوسيتی و محرک رشد را سبب شده است.

جمع بندی :

با توجه به تحقيقات صورت گرفته به نظر می رسد كه مس با نقش های مختلفی كه در رشد بدن دارد نه تنها در بهبود فرآيند رشد اثر می گذارد، بلكه سبب افزايش برخی پارامترهای حياتی و كمک به انجام برخی واكنش های زيستی در مرغ می كند. از اين رو به كارگيری مناسب اين عنصر با محاسبه ميزان نياز پرنده بسته به سن و شرايط توليد و با در نظر گرفتن بر هم كنش ساير عناصر و مواد معدني به كار رفته در جيره، می تواند نقش به سزايی در توليد مطلوب و اقتصادی داشته باشد.

 

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت ماد طیور می باشد.

  Free counter and web stats