مکمل هاي ويتاميني موثر در کاهش استرس گرمايي طيور     

چکيده:

 درجه حرارتهاي بالاي محيطي يا استرس گرمايي بعنوان يکي از فاکتورهاي فيزيکي مهم تاثيرگذار بر توليدات طيور و يکي از مشکلات اساسي صنعت طيور ميباشد. مصرف غذا ، وزن بدن ، قابليت هچ ، مرگ و مير، خصوصيات لاشه و ديگر ويژگي هاي مهم که سبب موفقيت صنعت طيور ميشوند ميتوانند به شکل نامناسب تحت تاثير استرس گرمايي قرار بگيرند.درتوليدات طيور استرس گرمايي به دو صورت حاد و مزمن تعريف ميشود. استرس گرمايي حاد اشاره به دوره هاي کوتاه و ناگهاني افزايش دما و استرس گرمايي مزمن اشاره به دوره هاي طولاني گرما دارد.

 ويتامين C داراي نقش مهم در بيوسنتزکورتيکوسترون و نيز بعنوان يک هورمون گلوکوکورتيکوئيدي مهم در گلوکونئوژنز براي افزايش ذخاير انرژي در شرايط استرس گرمايي ميباشد . پرندگان فاقد غدد عرقي ميباشند و از روش هاي غيرتبخيري براي کاهش حرارت استفاده ميکنند.اگر له له زدن نتواند از افزايش درجه حرارت پرندگان جلوگيري کند پرندگان بي حال ، بيهوش و پس از مدت زمان کوتاهي بخاطر عدم تعادل دستگاه تنفسي،گردش خون و الکتروليتها خواهند مرد. روشهاي مختلفي براي کاهش اثرات استرس گرمايي با استفاده از راهکارهاي تغذيه اي وجود دارد. از جمله راهکارهاي تغذيه اي ميتوان به تغذيه جيره با کيفيت و قابليت هضم بالا ، تراکم بالاي جيره ، افزودن چربي به عنوان منبع انرژي ، بالانس مناسب آمينواسيدها و مکمل کردن جيره با ويتامينها وموادمعدني اشاره کرد . اين مقاله به بررسي اثرات افزودن مکمل هاي ويتاميني ( افزودن به آب آشاميدني و جيره) در کاهش استرس گرمايي طيور مي پردازد .

مقدمه:

 ويتامين ها اهميت زيادي در حفظ سلامت و عملکرد اکثر موجودات زنده دارند.  به خوبي مشخص شده است که کمبود ويتامين ها سبب بروز نابساماني در سيستم ايمني بدن مي شود .معمولا نيازهاي ويتاميني طيور در شرايط پرورش ايده ال تعيين مي گردد. از آنجا که در سالن هاي پرورش، طيور تحت تاثير تنش هاي مختلف قرار مي گيرند از اين رو براي مقابله با عوامل تنش زا ميزان نياز به ويتامين ها افزايش مي يابد. از مدت ها پيش نقش  ويتامينها بمنظور بهبود عملکرد پرنده‌ها در خلال تنش گرما مورد مطاله قرار گرفته است. اما بر اساس پژوهشهاي صورت گرفته ، مقدار نياز به ويتامين هاي خاص در شرايط تنش گرمائي به نتيجه گيري واحدي منجر نشده است.

  ويتامين C (آسکوربيک اسيد) :

 اﺳﺘﻔﺎده از ويتامين C ( اسيد آﺳﮑﻮربيک ) ﻣﺘﺪاولترين راه ﺑﺮاي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪﺑـﺎ اﺳـﺘﺮس در طيور و ﺳـاير حيوانات ﺑﺸﻤﺎر ﻣﯽ رود. بسياري از ﻣﺮﻏﺪاران ويتامين C را ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ در دوره ﻫﺎي ﮔﺮم ﺑﺮاي ﺟﻠﻮگيري از اﺛﺮات زياﻧﺒﺎر ﺣﺮارت ﺑﺮروي ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺮﻏﻬﺎ ﺑﮑﺎر ﻣﯽﺑﺮﻧﺪﺑﻠﮑﻪ آﻧﺮا ﺑﺮاي ﺑﻬﺒـﻮد وﺿـﻊ ايمني طيور، کيفيت ﻓﺮآورده ﻫﺎي نهايي( ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ و ﮔﻮﺷﺖﻣـﺮغ ) ، ﺑـﺎروري و ﺟﻮﺟـﻪ در آوري در ﮔﻠـﻪ ﻣﺮﻏﻬـﺎي ﻣﺎدر ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ويتامينC داراي نقش مهم در بيوسنتزکورتيکوسترون و نيز بعنوان يک هورمون گلوکوکورتيکوئيدي مهم در گلوکونئوژنز براي افزايش ذخاير انرژي در شرايط استرس گرمايي ميباشد . در شرايط استرس گرمايي توليد ويتامينC در طيور به مقدار ناکافي صورت ميگيرد.تحت شرايط استرس گرمايي استفاده از مکمل هاي ويتامينC سبب افزايش عملکرد پرندگان ، افزايش ايمني پرندگان و کاهش پاسخهاي وابسته به استرس ميشود . ﻧﺤﻮه ﻋﻤﻞ ويتامين C در ﺑﻬﺒﻮد ميزان رﺷﺪ ﺟﻮﺟﻪ ﻫﺎي ﮔﻮﺷﺘﯽ در ﺗﺤﺖ شرايط اﺳﺘﺮس ﻫﻨﻮز ﺑﻄـﻮر ﻗﻄﻊ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. ويتامين C بيشتر از آﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺑـﺪن در ﺑﺮاﺑـﺮ اﺳﺘﺮﺳـﻮرﻫﺎﻻزم اﺳﺖ ﺑﺎ تنظيم ﺗﺮﺷﺢ ﮐﻮرتيکوسترون از اﺗﻼف ذﺧﺎﺋﺮ ﺑﺪن در ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﺮس ﺟﻠﻮگيري ﻣﯽ نمايد. ﺑﺎ اينوصف ، تاثير ويتامين C ﺑﺮاي تحريک رﺷﺪ يا از ﻃﺮيق ﻓﻌﺎل ﺳﺎﺧﺘﻦ ويتامينهاي ﻣﺨﺘﻠـﻒ ( ﻣﺜـﻞ ويتامين D3 ) اﺳﺖ يا از طريق دﺧﺎﻟﺖ در تشکيل ﮐﻼژن ﮐﻪ ﺑﺮاي رﺷد بدن اهميت دارد . همچنين گزارش شده که ويتامينC تحت شرايط استرس گرمايي سبب افزايش مقاومت به بيماري نيوکاسل ميشود .

  ويتامين B6 (فوليک اسيد) :

 از ميان ويتامينهاي گروه ب، نقش ويتامين B6 در سيستم ايمني به طور گسترده مطالعه شده است . ويتانين B6 در توسعه و حفظ بافتهاي لنفوئيدي موثر است . کمبود اين ويتامين پاسخ آنتي بادي را نسبت به آنتي ژن گلبولهاي قرمز گوسفندي و توليد ايمنوگلوبينهاي IgG وIgM کاهش مي دهد. در شرايط استرس گرمايي ، افزودن ويتامين  B6  اثرات مثبتي را بر عملکرد سيستم ايمني جوجه هاي گوشتي دارد . ويتامين B6 که در متابولسيم پروتئين و رشد سلولي نقش دارد ، براي سيستم ايمني مهم است . ويتامين B6 به نگهداري ارگان هاي لنفوئيدي(lymphoid organs) شامل تيموس ، طحال وگره هاي لنفاوي که سلول هاي سفيد خون را مي سازند ، نقش دارد . مطالعات با حيوانات نشان مي دهد که کمبود در ويتامين B6 حفاظت آنتي بادي را کاهش داده و سيستم ايمني را سرکوب مي کند . فوليک اسيد در بيش از 100 واکنش انزيمي شامل متابوليسم پروتئين ، بيوسنتز کارني تين ، بالانس سديم ، پتاسيم و نيز تسهيل آزاد شدن گليکوژن از کبد و ماهيچه هاي اسکلتي براي تامين انرژي نقش دارد .گزارش شده که استفاده از فوليک اسيد تحت شرايط استرس گرمايي سبب بهبود افزايش وزن ميشود که دليل بهبود افزايش وزن به دليل اثر تنظيمي اين ويتامين در متابوليسم انرژي ميباشد .

   ويتامين E :

 مشخص شده که ميزان نياز به ويتامين E همراه با طولاني شدن تنش افزايش مي يابد . روي هم رفته ويتامين E به عنوان يک آنتي اکسيدان فيزيولوژيکي از راه غير فعال کردن راديکالهاي آزاد عمل کرده و از اين طريق در نگهداري تمامي سلولهاي آندوتليال سيستم گردش خون مشارکت مي کند. لذا استفاده از ويتامين E در جيره غذايي طيور مي تواند اثرات مضر تنش گرمائي را کاهش دهد . ويتامينE (الفا توکوفرول) موثرترين آنتي اکسيدان بيولوژيکي بوده و کمبود آن منجر به تخريب اکسيداتيو بافتهاي حاوي ليپيد مي شود . از جمله وظايف اين ويتامين در بدن مي توان به نقش آن در کمک به بقا و رشد جنين ، ممانعت از اکسيداسيون مواد حساس به اکسيژن ، جلوگيري از اکسيداسيون چربي هاي درون سلولي و غشاء سلولي ، تنظيم عملکرد عضلات و حفظ تعادل گليکوژن و متابوليسم کربوهيدرات ها و کراتين در بدن ومقابله با مسموميت فلزات سنگين اشاره نمود. ويتامين E ضمن کمک به ايجاد يکپارچگي بخشهاي ليپوپروتئيني غشا سلولي باعث کاهش تغييرات اکسيداتيو و توسعه پاسخهاي ايمني سلولي مي شود . طيور قادر به سنتز ويتامين E نيستند ، لذا بايد از طريق جيره تامين شود . استرس گرمايي سبب آزاد شدن کورتيکوسترون و کاته کولامين ها و شروع پراکسيداسيون ليپيدها در غشاي سلولي ميشود . ويتامينE ميتواند سبب کاهش اثرات منفي ناشي از آزاد شدن کورتيکوسترون ها و نيز مراقبت از سلولهاي درگير در پاسخ ايمني از طريق افزايش تکثير اين سلولها شود . بنابراين افزودن مکمل هاي ويتامينE در جيره ضروري است.گزارش شده که ويتامين E تحت شرايط استرس گرمايي سبب بهبود افزايش وزن و ضريب تبديل غذايي طيور ميشود .

  ويتامينA (رتينول) :

 ويتامين A اشتهاي طيور را زياد کرده و هضم غذا را آسان تر مي کند.  روي همين اصل يکي از عوامل رشد محسوب مي شود ، لذا جوجه ها احتياج زيادي به آن دارند.

 اين ويتامين در ايجاد بال و پر نيز نقش مهمي ايفا مي نمايد . ثابت شده است که اگر از تخم مرغ هائي که مبتلا به کمبود ويتامين A هستند جوجه کشي به عمل آيد قدرت تفريق و جوجه در آوري پائين مي آيد و اغلب جوجه ها در تخم تلف مي شوند و چنانچه مقدار ويتامين A در غذاي مرغ کم باشد جوجه هاي بدست آمده در هفته اول زندگي تلف مي شوند، ولي مرغ هائي که به اندازه کافي ويتامين A در غذاي خود دريافت مي دارند جوجه هاي آن ها به راحتي قادر به زندگي بوده و چنانچه غذاي جوجه ها از نظر اين ويتامين کمبود داشته باشد علائم کمبود در سنين اوليه بروز خواهد کرد.  

 علائم کمبود ويتامين A در جوجه ها عموما عبارتند از : توقف رشد ، ضعف و لاغري افتادن بال ، لنگش ، از بين رفتن وکم شدن پيگمان هاي زرد پا و منقار، تورم و پيدايش ترشحاتي در چشم و اطراف آن و ريزش ماده لزج از بيني .

 از جمله فعاليت هاي متابوليسمي که ويتامين A  درآن نقش دارد مي توان به بينايي ، توليد مثل ، حفظ غشاهاي مخاطي ، نقش کوآنزيمي و هورموني ، سنترموکوپلي ساکاريدها ، رشد استخوان ، سنتر کورتيکوستروئيدها ، تنظيم فشار مايع مغزي نخاعي ، فيزيولوژي غده تيروئيد و نقش در متابوليسم مواد اشاره نمود . مکمل هاي ويتامينA داراي اثرات سودمندي بر نرخ رشد , توليد تخم مرغ و افزايش ضخامت پوسته در مرغهاي تخمگذار تحت شرايط استرس گرمايي ميباشند . همچنين گزارش شده که ويتامين A سبب بهبود افزايش وزن و ضريب تبديل غذايي تحت شرايط استرس گرمايي ميشود .

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  .Copyright © 2013   MAD TIUOR  Company  All Rights Reserved

  Free counter and web stats